Rozkład i program nauczania

Edytuj
Komentarze              Archiwum wersji (wszystkie edycje)

Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki

Program nauczania geografii w gimnazjum


Spis treści

Informacje wstępne

Propozycja programu nauczania geografii w gimnazjum powstała w oparciu o założenia nowej podstawy programowej, zatwierdzonej do realizacji od roku szkolnego 2009/2010. Ważną zmianą jest wyraźne wprowadzenie na poziomie gimnazjum regionu, jako podstawowej jednostki, do wyjaśniania cech środowiska przyrodniczego Ziemi, form gospodarki człowieka i zróżnicowania społeczno - kulturowego mieszkańców Ziemi. Należy pamiętać o tym, aby jak najwięcej treści nauczania przekazać uczniom omawiając konkretne przykłady, a jak najmniej wprowadzać elementów geografii ogólnej zarówno z dziedziny geografii fizycznej jak i społeczno - ekonomicznej. Założenie jest bowiem takie, aby dopiero na kolejnym etapie edukacyjnym /IV/ nastąpiło zebranie i uogólnienie wiadomości i umiejętności zdobytych w gimnazjum. W ten sposób zachowana zostanie ciągłość procesu nauczania geografii, przy jednoczesnym zminimalizowaniu powtarzania treści. Kolejną zmianą jest podkreślenie znaczenia kształtowania w uczniach umiejętności określania związków zachodzących pomiędzy środowiskiem przyrodniczym a działalnością gospodarczą człowieka na Ziemi. W ten sposób zgodnie z założeniami nowej podstawy programowej zmniejszy się ilość przekazywanej uczniom wiedzy encyklopedycznej, a zwiększone zostaną wobec uczniów wymagania w zakresie umiejętności tj.:korzystanie z różnorodnych źródeł informacji oraz ich analiza.
Proponowany program nauczania uwzględnia 120 godzin lekcyjnych przeznaczonych na realizację materiału geografii w warunkach klasowych oraz 40 godzin podczas badań i obserwacji terenowych, lekcji muzealnych, wizyt w ośrodkach naukowo - badawczych, wycieczek i tp.
W związku z tym, że program nauczania geografii trafi do bardzo różnych środowisk szkolnych nie proponujemy szczegółowego przydziału godzin do realizacji kolejnych działów. Nauczyciel powinien indywidualnie zaplanować czas omawiania poszczególnych działów w oparciu o potrzeby oraz możliwości swoich uczniów.

Cele edukacyjne

Cele kształcenia.
Na koniec szkoły gimnazjalnej, zgodnie z nową podstawą programową uczeń powinien samodzielnie:
- dokonywać obserwacji i pomiarów w terenie,
- posługiwac się planem i mapą w terenie,
- korzystać z różnych źródeł informacji,
- sporządzać dokumentację geograficzną i prezentować ją,
- posługiwać się podstawowymi terminami geograficznymi i stosować je w wyjaśnianiu zjawisk przyrodniczych, społecznych i gospodarczych zachodzących na Ziemi,
- rozpoznawać zależności istniejące w srodowisku przyrodniczym oraz w gospodarce człowieka,
- rozpoznawać i wyjaśniać wzajemne relacje: człowiek - środowisko,
- identyfikować i wyjaśniać wybrane problemy współczesnego świata,
- stosować wiedzę i umiejętności geograficzne w życiu codziennym,
Cele wychowawcze.
Uczeń podczas lekcji geografii:
- rozwija swoją ciekawość świata,czemu sprzyja interdyscyplinarny charakter geografii,
- rozwija swoje poczucie odpowiedzialności za stan środowiska przyrodniczego regionu, w którym mieszka, oraz za racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi,
- rozwija własne poczucie tożsamości,
- rozwija wrażliwość na problemy swojej oraz innych społeczności,
- rozwija szacunek wobec innych narodów, kultur i społeczeństw.

Rozkład materiału nauczania

Źródła informacji geograficznej

  1. Geografia jako nauka. Podstawowe źródła informacji
  2. Globus
    1. Siatka geograficzna
    2. Współrzędne geograficzne
  3. Mapa i jej własności
    1. Odwzorowania kartograficzne
    2. Skala mapy
    3. Mapa a plan
  4. Kartograficzne metody prezentacji
  5. Rodzaje map
    • Mapa topograficzna
    • Mapa turystyczna
    • Mapa samochodowa

Ziemia w Układzie Słonecznym

  1. Kształt i rozmiary Ziemi
  2. Ruch obiegowy Ziemi i jego następstwa
    1. Strefy oświetlenia Ziemi
    2. Kalendarz
  3. Ruch obrotowy Ziemi i jego następstwa
    1. Rachuba czasu – czas słoneczny, strefowy i urzędowy
    2. Międzynarodowa linia zmiany daty

Środowisko przyrodnicze Ziemi

  1. Geosfery Ziemi i ich wzajemne zależności
  2. Procesy endogeniczne – teoria płyt litosfery
    1. Rodzaje granic płyt litosfery
    2. Rozmieszczenie zjawisk wulkanicznych, strefy sejsmiczne na świecie
  3. Procesy egzogeniczne i ich wpływ na cechy krajobrazu
    1. Rodzaje i intensywność wietrzenia skał
    2. "Rzeźbiarze powierzchni Ziemi"
      1. Działalność rzeźbotwórcza wiatru
      2. Działalność rzeźbotwórcza wody morskiej - rodzaje wybrzeży
      3. Działalność rzeźbotwórcza rzek
      4. Działalność rzeźbotwórcza lodowców i lądolodów
  4. Klimat
    1. Czynniki geograficzne kształtujące klimat
    2. Zróżnicowanie klimatów świata
      • Analiza klimatogramów
  5. Zależności pomiędzy komponentami środowiska przyrodniczego - strefy klimatyczno-glebowo-roślinne świata

Europa

  1. Zróżnicowanie środowiska przyrodniczego Europy
    1. Budowa geologiczna kontynentu
    2. Strefy glebowo-roślinne Europy
  2. Regiony Europy na tle podziałów politycznych
    1. Zmiany na mapie politycznej Europy od lat 90. XX wieku
    2. Podział regionalny
  3. Zróżnicowanie kulturowe Europy
    1. Ludy Europy – zróżnicowanie etniczne kontynentu
    2. Różnorodność religijna Europy wobec jej chrześcijańskich korzeni
    3. Zróżnicowanie językowe Europy
    4. Podziały na tle kulturowym i etnicznym - przykład Belgii i Bałkanów
    5. Wielokulturowość Starego Kontynentu –uwarunkowania i konsekwencje
  4. Wielkie metropolie Europy
    1. Czynniki lokalizacji miast europejskich
    2. Przebieg procesów urbanizacyjnych
    3. Struktura przestrzenna miast Europejskich
    4. Rola układów metropolitarnych Europy w gospodarce globalnej – przykład Londynu
  5. Rozwój turystyki w Europie a uwarunkowania przyrodnicze
    1. Państwa alpejskie
      • Zróżnicowanie środowiska przyrodniczego na obszarach górskich
      • Przemysł turystyczny metrem rozwoju gospodarczego regionu
    2. Państwa śródziemnomorskie
      • Walory przyrodnicze rozwoju turystyki w Europie Południowej
      • Dziedzictwo kulturowe regionu
  6. Zróżnicowanie poziomu rozwoju rolnictwa w Europie na tle uwarunkowań przyrodniczych
    1. Uwarunkowania przyrodnicze i społeczno-gospodarcze
    2. Zróżnicowanie poziomu rozwoju rolnictwa - przykład Francji i Rumunii
  7. Rewolucja naukowo-badawcza a rozwój przemysłu w państwach zachodniej Europy
    1. Tuluza - okręg przemysłu hi-tech
    2. Zagłębie Ruhry - przykład głębokiej restrukturyzacji
  8. Uwarunkowania rozwoju gospodarczego w Europie Północnej
    1. Od gospodarki tradycyjnej po przemysł hi-tech - rola sektora usług w gospodarce Państw Skandynawskich
    2. Działalność i życie człowieka na Islandii

Sąsiedzi Polski

  1. Zróżnicowanie środowiska przyrodniczego regionu
  2. Przemiany polityczne i gospodarcze w Europie Środkowo-Wschodniej
    1. Zmiany struktury gospodarczej – uwarunkowania, charakterystyka
    2. Od rozpadu do integracji - rozrost Unii Europejskiej
    3. Rola Wspólnoty Niepodległych Państw w gospodarce państw członkowskich
  3. Niemcy – największa gospodarka Zachodniej Europy
  4. Ukraina – stan gospodarki i przemiany polityczne
    • od państwa komunistycznego do Pomarańczowej Rewolucji
  5. Rosja – federacja kontrastów
    1. Zróżnicowanie poziomu rozwoju gospodarczego Federacji Rosyjskiej
    2. Struktura Federacji na tle zróżnicowania etnicznego i kulturowego

Polska

  1. Polska w Europie
    • Położenie Polski w Europie – zalety i wady
    • Podział administracyjny kraju

Środowisko przyrodnicze

  1. Geologia Polski
    1. Wpływ wydarzeń geologicznych na zróżnicowanie krajobrazowe Polski
      • Ruchy górotwórcze
      • Transgresje i regresje morskie
      • Wpływ zlodowaceń na rzeźbę terenu i litologię
    2. Rodzaje skał i ich wykorzystanie. Złoża surowców mineralnych.
      • Surowce energetyczne (węgiel kamienny, węgiel brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa)
      • Surowce metaliczne (rudy miedzi, rudy cynku i ołowiu)
      • Surowce chemiczne (sól kamienna, siarka rodzima)
      • Surowce skalne (wapienie, marmury, granity, bazalty)
  2. Klimat
    1. Geograficzne czynniki klimatotwórcze i ich wpływ na klimat Polski
    2. Charakterystyka wybranych klimatów lokalnych (topoklimatów)
      • Klimat górski
      • Klimat wybrzeży morskich
  3. Zasoby naturalne
    1. Zasoby wodne
      • Stosunki wodne (obszary deficytu i namiaru wód)
      • Zanieczyszczenia wód powierzchniowych
  4. Główne rodzaje ekosystemów w Polsce (podłoże, gleby i formacje roślinne) i ich znaczenie gospodarcze

Ludność i sieć osadnicza

  1. Charakterystyka demograficzna społeczeństwa Polski
    1. Przemiany demograficzne polski po II wojnie światowej
      • Struktura demograficzna ludności
      • Analiza piramidy wieku (przyczyny i konsekwencje zmian)
    2. Migracje – kierunki, intensywność migracji wewnętrznych i zewnętrznych
    3. Rozmieszczenie ludności – analiza uwarunkowań
  2. Struktura zatrudnienia i problem bezrobocia ludności Polski
    1. Charakterystyka i czynniki wpływające na zróżnicowanie struktury zatrudnienia
    2. Problem bezrobocia
      • Bezrobocie ukryte, zjawisko sezonowego zatrudnienia - analiza uwarunkowań
      • Zróżnicowanie poziomu stopy bezrobocia w skali województw
  3. Sieć osadnicza
    1. Czynniki lokalizacji miast, proces urbanizacji
    2. Struktura hierarchiczna sieci miast
    3. Rozwój największych aglomeracji miejskich – analiza uwarunkowań

Gospodarka

  1. Kondycja gospodarki polskiej
    1. Przemiany gospodarcze od czasu transformacji ustrojowej
    2. Sytuacja gospodarcza Polski na tle państw regionu oraz innych państw europejskich
    3. Regionalne zróżnicowanie poziomu rozwoju gospodarczego
  2. Rolnictwo
    1. Struktura użytkowania ziemi na tle uwarunkowań rozwoju rolnictwa
    2. Główne uprawy Polski – rozmieszczenie, zmiany struktury upraw – przyczyny i konsekwencje
    3. Hodowla bydła i trzony chlewnej – rozmieszczenie, uwarunkowania i cechy prowadzonej gospodarki,
    4. Wady i zalety polskiego rolnictwa (analiza SWOT)
  3. Energetyka
    1. Struktura produkcji energii w Polsce i jej wpływ na stan środowiska przyrodniczego
    2. Dominująca rola węgla – konsekwencje przyrodnicze i ekonomiczne
    3. Znaczenie odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej
    4. Rola hydroelektrowni w produkcji energii
    5. Potencjał energetyczny dla rozwoju alternatywnych źródeł energii
  4. Przemysł
    1. Współczesne przekształcenia przemysłu – uwarunkowania i konsekwencje
    2. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne i ich rola w procesie restrukturyzacji przemysłu
    3. Struktura gałęziowa przemysłu w Polsce –gałęzie wiodące
      • Hutnictwo miedzi i aluminium
      • Przemysł samochodowy
      • Przemysł elektroniczny
  5. Usługi
    1. Rodzaje usług
    2. Transport - wpływ rozwoju sieci transportowej na możliwości rozwoju gospodarczego kraju
      1. Transport kołowy – uwarunkowania zróżnicowania gęstości szlaków komunikacyjnych
        • Transport samochodowy
        • Transport kolejowy
      2. Transport lotniczy
      3. Transport morski
      4. Transport przesyłowy
    3. Turystyka
      1. Walory przyrodnicze i ich wpływ na rozwój turystyki
      2. Znaczenie walorów antropogenicznych i infrastruktury technicznej dla intensywności ruchu turystycznego
      3. Rola różnorodnych form ochrony przyrody w rozwoju turystyki

Regiony geograficzne

  1. Pas gór:
    1. Karpaty Wewnętrzne (Tatry, Pieniny)
    2. Karpaty Zewnętrzne (Beskidy: Bieszczady, Beskid Niski, Beskid Sądecki, Gorce, Beskid Żywiecki, Beskid Śląski)
    3. Sudety (Góry Stołowe, Karkonosze)
  2. Pas Wyżyn:
    • Roztocze
    • Wyżyna Lubelska
    • Wyżyna Kielecko-Sandomierska
    • Wyżyna Małopolska
    • Wyżyna Śląska
  3. Pas Nizin:
    • Nizina Podlaska
    • Polesie Lubelskie
    • Nizina Mazowiecka
    • Nizina Wielkopolska
    • Nizina Śląska
  4. Pas pojezierzy:
    • Pojezierze Suwalskie
    • Pojezierze Mazurskie
    • Pojezierze Pomorskie
  5. Pas Pobrzeży:
    • Pobrzeże Gdańskie
    • Pobrzeże Słowińskie
    • Mierzeja Helska
    • Żuławy Wiślane
  6. Morze Bałtyckie
    1. Geneza, położenie
    2. Charakterystyka środowiska przyrodniczego
    3. Znaczenie gospodarcze
    4. Ochrona wód

Azja

  1. Ukształtowanie poziome i pionowe kontynentu
  2. Od obszarów zlodowaconych, po wiecznie zielone lasy równikowe – zróżnicowanie środowiska przyrodniczego Azji
  3. Podział regionalny i polityczny Azji
  4. Różnorodność cywilizacji – kontynent kontrastów społecznych
    1. Uwarunkowania rozwoju starożytnych cywilizacji Azjatyckich
    2. Gospodarka ryżowa - rolnictwo w regionie Azji Południowo-Wschodniej
  5. Chiny – nowa potęga gospodarcza
    1. Przemiany demograficzne w Chinach – uwarunkowania
    2. Uwarunkowania przyrodnicze i antropogeniczne rozmieszczenia ludności Chin
    3. Rozwój gospodarczy Chin – uwarunkowania i kierunki zachodzących przemian
    4. Powstawanie megamiast – przemiany urbanizacyjne
  6. Japonia – pierwszy Tygrys Dalekiego Wschodu. Uwarunkowania wysokiego rozwoju gospodarczego Japonii
  7. Indie – kraj kontrastów społecznych
    1. Rozwarstwienie społeczne w Indiach. Uwarunkowania kulturowe podziałów społecznych.
    2. Hinduizm – jeden system religijny?
    3. Rozwój gospodarki Indii w świetle procesu globalizacji
  8. Bliski Wschód – zderzenie cywilizacji
    1. Rejon Zatoki Perskiej – znaczenie w gospodarce światowej
    2. Zróżnicowanie kulturowe regionu i jego konsekwencje społeczne, gospodarcze i polityczne
    3. Wpływ Islamu na rozwój społeczno-gospodarczy regionu
    4. Konflikty zbrojne w regionie
      • Konflikt izraelsko-palestyński
      • Irak, Iran, Kuwejt
      • Naród Kurdów?

Afryka

  1. Strefy klimatyczno-roślinno-glebowe Afryki
  2. Region Sahelu
    1. Gospodarka człowieka w strefie półsuchej
    2. Problem pustynnienia
  3. Afryka – kontynent państw słabo rozwiniętych. Uwarunkowania poziomu rozwoju gospodarczego
    1. Uwarunkowania przyrodnicze
    2. Uwarunkowania polityczne, rola kolonializmu
  4. Poziom życia w państwach Afryki Subsaharyjskiej - uwarunkowania
    1. Problem głodu i jego konsekwencje
    2. AIDS – wpływ pandemii na sytuację społeczno-ekonomiczną Afryki Południowej

Ameryka Północna i Południowa

  1. Zróżnicowanie kulturowe i etniczne kontynentów
    1. Epoka Wielkich Odkryć Geograficznych – konsekwencje
    2. Walka o strefy wpływów imperiów kolonialnych
  2. Migracje zewnętrzne i ich rola w kształtowaniu społeczeństw wielokulturowych w regionie
  3. Stany Zjednoczone
    1. Wpływ warunków przyrodniczych na zróżnicowanie gospodarcze regionów w Stanach Zjednoczonych
    2. Rola gospodarki Stanów Zjednoczonych na świecie
  4. Brazylia
    1. Specyfika procesu urbanizacji w Ameryce Południowej
    2. Wielkie miasta Brazylii – arena konfliktów społecznych
    3. Rola Puszczy Amazońskiej w gospodarce Brazylii
    4. Przyrodnicze znaczenie lasów równikowych i konsekwencje prowadzonej gospodarki rabunkowej

Australia

  1. Sytuacja gospodarcza i polityczna państwa
  2. Przyrodnicze uwarunkowania rozwoju społeczno-gospodarczego
    1. Zróżnicowanie środowiska naturalnego i jego wpływ na rozmieszczenie ludności
    2. Surowce mineralne Australii – rola w rozwoju gospodarki państwa
    3. Walory przyrodnicze – znacznie dla możliwości rozwoju turystyki

Arktyka i Antarktyda

  1. Warunkowania rozwoju pokrywy lodowej na obrębie kół podbiegunowych
  2. Flora i fauna obszarów okołobiegunowych
  3. Wpływ globalnego ocieplenia na środowisko przyrodnicze Arktyki i Antarktydy

Procedury osiągania szczegółowych celów edukacyjnych

W związku z tym, że zgodnie z nową podstawą programową kładzie się nacisk na kształtowanie umiejętności oraz postaw uczniów, należy stosować jak najczęściej metody aktywizujące /np. dyskusje dydaktyczne, metodę przypadku, gry dydaktyczne/, matody operacyjne /np. praca z mapą, analiza danych statystycznych z różnych źródeł, porównywanie, analiza diagramów, schematów, rysunków/ oraz metody praktyczne /np. obserwacja, eksperyment, wywiad, rozwiązywanie zadań, metoda projektu, ćwiczenia, pomiary/.
Zadaniem nauczyciela jest zainteresowanie uczniów przedmiotem, mobilizowanie do nauki i indywidualizowanie w zakresie doboru środkow, metod i przydzielanych zadań.
Wybrane przez nauczyciela metody mają na celu rozwinąć u uczniów umiejętność:
- czytania, interpretowania i posługiwania się mapą,
- korzystania z różnych źródeł informacji,
- krytycznej oceny informacji uzyskiwanych z różnych źródeł,
- porządkowania, klasyfikowania informacji według różnych kryteriów,
- dostrzegania związków przyczynowo - skutkowych,
- porównywania cech,
- analizowania danych,
- planowania pracy i prezentowania wyników własnych działań edukacyjnych
Przy stosowaniu wszystkich metod nauczania należy jasno formułować pytania, problemy, wyznaczać konkretne zadania i uczestniczyć wspólnie z uczniami w poszukiwaniu najlepszych sposobów ich realizacji.

Założone osiągnięcia ucznia

1. Kształt i rozmiary Ziemi. Ruchy Ziemi i ich następstwa

Uczeń:
- wymienia cechy kształtu Ziemi,
- wymienia cechy wymiarów Ziemi,
- rozróżnia siatkę geograficzną i kartograficzną,
- określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie i globusie,
- rozumie i potrafi własnymi słowami wytłumaczyć pojęcia: ruch obrotowy Ziemi, ruch obiegowy Ziemi, czas słoneczny, czas strefowy, czas urzędowy, strefy czasowe, linia zmiany daty,
- stosuje odpowiednią mapę do określania różnic czasu strefowego na Ziemi,
- potrafi określić na podstawie mapy różnicę czasu słonecznego i strefowego w różnych punktach na Ziemi,
- wymienia skutki ruchu obrotowego i obiegowego Ziemi,
- rozumie i potrafi własnymi słowami opisać zmiany oświetlenia Ziemi w różnych porach roku,różnice w długosci trwania dnia i nocy w różnych szerokościach geograficznych i porach roku,
- zna strefy oświetlenia Ziemi i ich zasięg,
- wymienia cechy poszczególnych stref oświetlenia Ziemi.

2. Położenie i cechy środowiska przyrodniczego Polski

Uczeń:
- potrafi na podstawie map o różnej tematyce opisać położenie Polski w Europie i na kuli ziemskiej,
- zna podział administracyjny Polski,
- wymienia i potrafi pokazać na mapie województwa i ich stolice,
- zna i rozumie przyczyny, kierunki i skutki ruchów płyt litosfery,
- opisuje położenie Polski na tle płyt litosfery,
- wymienia i wyjaśnia wewnętrzne procesy geologiczne,
- wymienia i wyjaśnia zewnętrzne procesy geologiczne /rodzaje wietrzenia, typy erozji/,
- zna i potrafi wytłumaczyć powstanie form terenu będących wynikiem różnych procesów erozyjnych,
- wskazuje na mapie Polski obszary i miejsca występowania form terenu, które powstały w wyniku działania róznorodnych czynników rzeźbotwórczych,
- rozpoznaje w terenie różne formy terenu,
- zna podział dziejów Ziemi,
- zna i opisuje najważniejsza wydarzenia z przeszłości geologicznej Polski /ruchy górotwórcze, powstanie złóż surowców, zalewy morskie, zlodowacenia/,
- wymienia cechy ukształtowania powierzchni Polski,
- wykazuje zależności pomiędzy współczesną rzeźbą Polski a wybranymi wydarzeniami geologicznymi,
- rozróżnia główne rodzaje skał występujące w Polsce,
- porządkuje według genezy główne skały występujące w Polsce,
- pokazuje na mapie Polski obszary występowania tych skał,
- ocenia gospodarcze znaczenia skał występujących w Polsce,
- zna czynniki klimatotwórcze,
- wyjaśnia wpływ czynników klimatotwórczych na klimat,
- zna strefy klimatyczno - roślinno - glebowe Ziemi,
- rozróżnia na podstawie cech strefy klimatyczne na Ziemi,
- zna zasięg występowania poszczególnych stref klimatycznych Ziemi,
- oblicza amplitudę, średnią temperaturę powietrza i sumy opadów,
- interpretuje klimatodiagramy,
- wymienia główne cechy klimatu Polski,
- wyjaśnia wpływ poszczególnych czynników klimatotwórczych na klimat Polski,
- wyjaśnia powstawanie wiatru halnego i bryzy,
- pokazuje na mapie Polski obszary występowania wiatrów lokalnych,
- określa zasoby naturalne Polski i własnego regionu,
- opisuje rozmieszczenie i znaczenie gospodarcze wód powierzchniowych Polski,
- opisuje rozmieszczenie, zróżnicowanie i znaczenie gospodarcze lasów w Polsce,
- opisuje rozmieszczenie, zróżnicowanie i znaczenie gospodarcze gleb Polski,
- opisuje rozmieszczenie i zróżnicowanie surowców mineralnych Polski,
- ocenia znaczenie gospodarcze surowców mineralnych Polski,
- dobiera odpowiednie mapy tematyczne,
- analizuje i interpretuje mapy tematyczne - fizyczne świata i Polski,
- odczytuje z map wysokość względną i bezwzględną,
- pokazuje na mapach ważniejsze obiekty geograficzne na świecie i w Polsce /niziny, wyżyny, góry, rzeki, jeziora, wyspy, morza/

3. Ludność Polski. Rozwój miast w Polsce

- zna i potrafi własnymi słowami opisać pojęcia: przyrost naturalny, urodzenia, zgony, średnia długość życia,
- odczytuje dane demograficzne z różnych źródeł informacji /np. z rocznika statystycznego/, interpretuje dane przedstawione za pomocą różnych metod /np. wykresy, piramida płci i wieku/,
- charakteryzuje społeczeństwo polskie na podstawie danych: liczby ludności Polski, współczynnika przyrostu naturalnego, współczynnika zgonów, współczynnika urodzeń, struktury płciowej i średniej długości życia,
- zna i wyjaśnia pojęcia: migracje, imigracja, emigracja, imigrant, emigrant,
- wymienia główne przyczyny i kierunki migracji z Polski i do Polski w czasach obecnych i w przeszłości,
- interpretuje mapy gęstości zaludnienia,
- zna przyrodnicze, historyczne i gospodarcze uwarunkowania arozmieszczenia ludności w Polsce,
- wyjaśnia różnice w rozmieszczeniu ludności Polski,
- charakteryzuje strukturę zawodową ludności Polski i jej przestrzenne zróżnicowanie na podstawie danych statystycznych,
- wymienia główne problemy rynku pracy w Polsce,
- zna czynniki miastotwórcze,
- wyjaśnia przyczyny rozwoju wielkich miast Polski,
- pokazuje na mapie wielkie miasta Polski,
- ocenia rozmieszczenia wielkich miast w Polsce,
- opisuje pod względem demograficznym swój region.

4. Gospodarka Polski. Wpływ działalności gospodarczej człowieka na stan środowiska przyrodniczego Polski.

Uczeń:
- wymienia cechy struktury użytkowania ziemi w Polsce,
- wymienia cechy gospodarstw rolnych w Polsce: ich wielkość i własność,
- wymienia najważniejsze uprawy roślinne w Polsce,
- wymienia główne kierunki chowu zwierząt w Polsce,
- opisuje na podstawie analizy map, wykresów, diagramów, danych rozmieszczenie najważniejszych upraw i regionów chowu zwierząt w Polsce,
- wyjaśnia przyczyny zróżnicowania przestrzennego upraw roślinnych i chowu zwierząt w Polsce,
- wymienia nieodnawialne źródła energii w Polsce,
- opisuje stopień wykorzystania nieodnawialnych źródeł w produkcji energii w Polsce,
- wymienia odnawialne źródła energii w Polsce,
- opisuje stopień wykorzystania odnawialnych źródeł w produkcji energii w Polsce,
- opisuje na podstawie analizy danych statystycznych kierunki zmian w strukturze źródeł energii,
- argumentuje konieczność zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii w aspekcie skutków ekologicznych i ekonomicznych,
- wymienia współczesne kierunki zmian w przemyśle Polski,
- wyjaśnia przyczyny zmian zachodzących w przemyśle Polski,
- wymienia najszybciej rozwijające się obecnie gałęzie produkcji przemysłowej w Polsce,
- klasyfikuje rodzaje usług,
- opisuje na podstawie map zróżnicowanie gęstości sieci transportowej w Polsce,
- wyjaśnia zróżnicowanie sieci transportowej na obszarze Polski,
- wyjaśnia znaczenie stopnia rozwoju sieci transportowej na rozwój innych sfer działalności gospodarczej człowieka,
- wymienia obecne zmiany jakościowe w sieci transportowej Polski,
- wyjaśnia przyczyny i skutki szybkiego rozwoju wybranych usług w Polsce,
- charakteryzuje strukturę źródeł energii, przemysł przetwórczy i rodzaje usług w swoim regionie,
- wymienia walory przyrodnicze i pozaprzyrodnicze Polski,
- podaje przykłady walorów turystycznych w swoim regionie oraz w Polsce z uwzględnieniem obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości,
- wymienia formy ochrony przyrody w Polsce,
- proponuje konkretne działania na rzecz ochrony środowiska przyrodniczego i kulturowego w Polsce i w swoim regionie,
- pokazuje na mapie główne regiony geograficzne Polski,
- charakteryzuje na podstawie map tematycznych oraz obserwacji bezpośrednich środowisko przyrodnicze, cechy gospodarki i walory turystyczne wybranych regionów Polski, w tym także swój region.
- projektuje trasy wycieczek,
- zbiera materiały faktograficzne i fotograficzne, segreguje i porzadkuje je oraz wykonuje na ich podstawie prezentację multimedialną na wybrany temat związany z realizacją materiału lub rozszerzający program geografii w szkole,
- wymienia cechy położenia i środowiska przyrodniczego Morza Bałtyckiego,
- przedstawia znaczenie gospodarcze Morza Bałtyckiego,
- wymienia przyczyny degradacji wód i sposoby ich ochrony.

5. Sąsiedzi Polski

Uczeń:
- wymienia cechy położenia państw sąsiadujących z Polską,
- opisuje i porównuje na podstawie map tematycznych i innych źródeł informacji cechy środowiska przyrodniczego państw sasiadujących z Polską,
- wyjaśnia przyczyny dynamicznego rozwoju gospodarki Niemiec,
- wymienia współczesne przemiany społeczne i gospodarcze na Ukrainie,
- charakteryzuje bogactwa naturalne Rosji,
- wykazuje zróznicowanie pzryrodnicze, narodowosciowe, kulturowe i gospodarcze Rosji,
- wymienia formy współpracy z wybranym krajem sasiadujacym z Polską.

6. Europa. relacje: człowiek - środowisko

Uczeń:
- pokazuje na mapie państwa europejskie i podaje ich stolice,
- opisuje położenie i środowisko Przyrodnicze Europy na podstawie map tematycznych i mapy ogólnogeograficznej,
- pokazuje na mapie regiony Europy,
- przedstawia przyczyny powstania i etapy rozszerzania Unii Europejskiej,
- opisuje na podstawie map tematycznych zróżnicowanie narodowosciowe i etniczne Europy,
- wyjaśnia przyczyny wybranych konfliktów współczesnej Europy,
- wykazuje wpływ środowiska przyrodniczego na charakter gospodarki człowieka w różnych regionach Europy: w Alpach, na Islandii, w Europie Śródziemnomorskiej, w Europie Północnej,
- wyjaśnia procesy urbanizacji w miastach europejskich,
- pokazuje na mapie wielkie miasta Europy,
- opisuje współczesne etapy urbanizacji w misatch Europy,
- opisuje strukturę przestrzenną i funkcje miast na przykładzie Londynu i Paryża.

7. Wybrane regiony świata. Relacje:człowiek - przyroda - gospodarka

Uczeń:
- wykazuje na podstawie map tematycznych zróżnicowanie przyrodnicze, społeczne i gospodarcze Azji,
- pokazuje na mapie państwa Azji i podaje ważniejsze stolice,
- wyjaśnia przyczyny wybranych konfliktów w Azji,
- wykazuje wpływ warunków naturalnych na rozwój starożytnych cywilizacji azjatyckich,
- wyjaśnia na podstawie map tematycznych zróznicowanie rozmiszczenia ludności w Chin, Japonii i Indii,
- pokazuje na mapie wielkie miasta Azji,
- określa etapy urbanizacji w miastach azjatyckich,
- wymienia problemy miast azjatyckich,
- wykazuje znaczenie Chin w gospodarce światowej,
- wymienia przyrodnicze i społeczno - kulturowe przyczyny rozwoju nowoczesnej gospodarki Japonii,
- wyjaśnia przyczyny gwałtownego rozwoju nowoczesnych technologii w Indiach,
- wymienia kierunki rozwoju gospodarczego regionu Bliskiego Wschodu,
- wykazuje wpływ warunków naturalnych na kierunki upraw roslinnych,
- na podstawie map tematycznych opisuje sterfy klimatyczno - roślinno - glebowe Afryki,
- porównuje formy gospodarowania człoiweka na obszarach suchych i półsuchych,
- przedstawia przyczyny głodu i niedożywienia ludności na kontynencie afrykańskim,
- zna choroby ludności Afryki,
- wykazuje zależność między poziomem życia a występowaniem chorob wśród ludności Afryki,
- charakteryzuje na podstawie danych statystycznych poziom życia ludności Afryki na tle społeczeństw wysokorozwiniętych,
- wymienia etapy rozwoju osadnictwa na kontynentach amerykańskich,
- zna przyczyny i cechy zróżncowania kulturowego i etnicznego ludności Ameryk,
- wyjaśnia na przykładach wpływ warunków naturalnych na rozwój regionów gospodarczych Stanów Zjednoczonych,
- określa rolę gospodarki USA w gospodarce światowej,
- wymienia etapy rozwoju wielkich miast Brazylii,
- wyjaśnia problemy wielkich miast brazylijskich,
- potrafi wytłumaczyć znaczenie gospodarcze lasów Amazonii,
- wymienia skutki wylesiania Amazonii w aspekcie ekologicznym,
- wymienia na podstawie map tematycznych warunki środowiska przyrodniczego sprzyjające rozwojowi róznych form gospodarki na kontynencie australijskim,
- zna cechy położenia Arktyki i Antarktydy,
- wskazuje różnice i podobieństwa w środowisku przyrodniczym Arktyki i Antarktydy,
- wymienia zmiany zachodzące w środowisku przyrodniczym obszrów polarnych.

8. Mapa.

Uczeń:
- odróżnia plan od mapy,
- wymienia różne rodzaje map, według różnych kryteriów,
- oblicza na podstawie skali mapy odległości rzeczywiste,
- odczytuje i interpretuje dane jakościowe i ilościowe przekazywane za pomocą różnych metod kartograficznej prezentacji geograficznej.

Metody oceny

Sprawdzanie osiągnięć uczniów obejmuje bardzo różnorodne formy. Najczęściej jednak nauczyciele stosują:
- sprawdziany pisemne: kartkówki lub prace klasowe,
- odpytywanie / zaletą tej metody jest możliwość indywidualizowania pytań/,
- ocenianie wykonywanych przez uczniów zadań praktycznych np. opracowywanie wykresów, tabel, planów wycieczek,prezentacji,
- ocenianie aktywności ucznia podczas pracy w grupie, w zespole klasowym,
- sprawdzanie zeszytów przedmiotowych.
Ważne jest, aby ocenianie było systematyczne, metody oceniania różnorodne i zindywidualizowane.
Systematyczne ocenianie jest potrzebne uczniom do kontrolowania swoich postępów i planowania nauki.
Szczegółowe zasady oceniania są opracowywane w szkołach i zebrane są w tak zwanym szkolnym systemie oceniania.

Źródło: "http://wiki.wolnepodreczniki.pl/Geografia:Gimnazjum/Rozk%C5%82ad_i_program_nauczania"