Help: Pomoc:Pytania i odpowiedzi

Edytuj
Komentarze              Archiwum wersji (wszystkie edycje)

Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki

(Przekierowano z Pytania i odpowiedzi)

Jeśli nie znajdziesz odpowiedzi na Swoje pytanie, wyślij je emailem na jeden z adresów podanych poniżej.

Spis treści

Pytania ogólne

Na czym (od strony ideologicznej) polega projekt Wolnych Podręczników?

Wolne Podręczniki mają na celu stworzenie podręczników szkolnych darmowych, ogólnodostępnych wszędzie i dla wszystkich. Każdy może je sprzedawać, albo nawet rozdawać za darmo. Równie dobrze każdy może je modyfikować i dalej rozpowszechniać.

Jednak głównym celem naszego projektu jest stworzenie podręczników szkolnych, które po zatwierdzeniu przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, będą wykorzystywane w szkołach oraz przedszkolach.

Dlaczego mam uczestniczyć w tym projekcie?

Jest wiele powodów. Pisanie Wolnych Podręczników to wciągająca przygoda. Mówi się, że wiki uzależnia, i jest to... prawda. Ogromnie satysfakcjonujące jest wspólne osiąganie rezultatów, po które samemu/samej trudno byłoby sięgnąć. Napisanie podręcznika to ogromna praca, ale jeśli pomaga sobie wiele osób, to idzie ona znacznie szybciej i sprawniej. Modułowa budowa Wolnych Podręczników umożliwia przy tym łatwe budowanie autorskich programów - to zaleta, którą docenią innowatorzy. Przy tym - dzięki wolnym licencjom - nasze podręczniki unikają wielu prolemów związanych z restrykcjami prawa autorskiego, które niejeden raz uniemożliwiło kreatywne wykorzystanie cudzych materiałów. Na koniec Wolne Podręczniki dają szansę na realne polepszenie sytuacji polskiej edukacji poprzez obniżenie barier dostępu do edukacji, także barier finansowych. Pisząc Wolne Podręczniki działamy na rzecz wspólnego dobra.

Kto stworzył ten projekt i z kim się kontaktować w jakiej sprawie?

W projekt obecnie zaangażowane jest grono osób skupionych wokół Fundacji Nowoczesna Polska oraz współpracujących organizacji, m.in.:

  • Jarosław Lipszyc jaroslaw.lipszyc@wolnepodreczniki - koordynator projektu i prezes Fundacji Nowoczesna Polska. Dziennikarz<cite_reference_link> i literat (opublikowane dwa tomiki poezji). Członek zarządu Internet Society Poland <cite_reference_link>.
  • Krzysztof Siewicz krzysztof.siewicz@wolnepodreczniki.pl - prawnik z kancelarii Grynhoff, Woźny i Wspólnicy, która objęła projekt swoim patronatem, specjalista prawny polskiego Creative Commons, autor bloga na temat wolnego oprogramowania<cite_reference_link>. Postara się odpowiedzieć na wszystkie pytania związane z prawnymi aspektami Wolnych Podręczników;
  • Artur Fijałkowski wiki.warx@gmail.com - koordynator techniczny projektu. Jeśli będziesz miał problemy z obsługą listy lub wiki, kieruj się do niego.
  • Władysław Majewski wladyslaw.majewski@wolnepodreczniki.pl - redaktor zasobów edukacyjnych, poza projektem redaktor naczelny portalu Scholaris oraz członek zarządu Internet Society Poland.

Jakie podręczniki będziemy pisać najpierw?

Zależy nam na tym, by nie rozpoczynać prac nad wszystkim naraz. Najwięcej jest chętnych do tworzenia podręczników do przedmiotu matematyka w gimnazjum i proponujemy, by podręcznikiem do tego właśnie przedmiotu zająć się na początku. Skupienie się najpierw na jednym podręczniku pozwoli nam opracować procedury i narzędzia, które potem będą stosowane przez autorów kolejnych podręczników. Następnie chcielibyśmy, aby powstały podręczniki do fizyki, biologii, fizyki i chemii, także do gimnazjum.

Jeżeli jednak już teraz dysponujesz materiałem z innego przedmiotu, którym chciałbyś/chciałabyś się podzielić, to serdecznie zapraszamy do podzielenia się nim na wiki. Może to być gotowe opracowanie lub tylko szkic - wszystko, co może być przydatne w nauczaniu, może być przekazane do Wolnych Podręczników!

Czy autorzy będą wynagradzani?

Fundacja Nowoczesna Polska nie jest w stanie płacić wynagrodzenia autorom i autorkom Wolnych Podręczników. Wszystkie prace nad podręcznikami prowadzone są przez ochotniczki i ochotników poświęcających swój czas w imię wspólnego dobra. Uczestnicy/czki projektu mogą jednak liczyć na otrzymanie zaświadczeń o publikacji i o współpracy, które mogą być pomocne w procedurach awansu zawodowego. W miarę pozyskiwania funduszy na rozwój projektu uczestnicy/czki będą brać udział w organizowanych przez nas szkoleniach i spotkaniach. Poza tym, Fundacja będzie udostępniać gotowe Wolne Podręczniki na wolnej licencji, która pozwoli każdemu na ich rozpowszechnianie, nawet za wynagrodzeniem. Oznacza to, że każdy i każda (włączając w to Ciebie) będzie mógł w dowolny sposób zarabiać na Wolnych Podręcznikach - np. sprzedając wydrukowane egzemplarze lub ucząc z nich w prywatnych szkołach.

Dlaczego projekt "Wolne Podręczniki" nie jest realizowany w ramach projektu Wikibooks fundacji Wikimedia?

Z fundacją Wikimedia łączą nas cele i współpracujemy z nią, ale nasz projekt skoncentrowany jest na opracowaniu podręczników, które będą wykorzystane w szkołach. Oznacza to, że Wolne Podręczniki muszą mieć treść zgodną z podstawami programowymi i wymogami metodycznymi, muszą uzyskać aprobatę MEiN do użytku w szkołach i nie ulegać zmianom w trakcie roku szkolnego. Podręcznikowi dla ucznia muszą towarzyszyć materiały dla nauczyciela, zeszyty ćwiczeń, materiały pomocnicze dla ucznia - wiedzą o tym także redaktorzy WikiBooks, ale na razie nie zdołali systematycznie ich stworzyć.

Przede wszystkim jednak chodzi o społeczność: naszym zdaniem Wolne Podręczniki powinni tworzyć nauczyciele. Sądzimy, że mamy ze środowiskami nauczycielskimi dobry kontakt i mamy ich zaufanie, a więc łatwiej będzie nam z nimi rozmawiać. Wydaje nam się, że nauczyciele wolą pracować w grupach z wyraźnie określonymi rolami i zadaniami oraz w dobrze wzajemnie się znających gronach. Praktyka pokaże, czy mamy rację.

W każdym razie nasze projekty będą zapewne trafiać do Wikibooks i na odwrót: będziemy korzystać z dorobku Wikipedii. Już obecnie jednym z projektów WikiBooks jest podręcznik do informatyki "Magiczny Flet", który powstał w środowisku Ruchu Wolnego Oprogramowania, z którego wywodzi się także zespół inicjatorów projektu Wolnych Podręczników.

Treść, forma i zasady redagowania Wolnych Podręczników

Czym wolne podręczniki różnią się od książek tworzonych w ramach projektu Wikibooks i podobnych projektów?

Naszym celem jest stworzenie konkretnego rodzaju książek: podręczników szkolnych. Muszą one spełniać wszystkie wymagania, które stawiamy wobec dobrej książki, a ponadto muszą spełniać wiele wymagać typowych dla podręczników. W szczególności muszą być:

  1. zgodne z podstawą programową zawartą w rozporządzeniach MEN
  2. zgodne z założonym i zatwierdzonym przez MEN rozkładem materiału oraz programem nauczania
  3. merytorycznie poprawne
  4. możliwie cienkie, aby po wydrukowaniu uczniowie nie uginali się pod ich ciężarem
  5. zrozumiałe dla możliwie wszystkich uczniów danej klasy
  6. zgodne z założeniami metodycznymi zrozumiałymi dla nauczycieli i akceptowanymi przez przynajmniej znaczną ich grupę
  7. pisane zgodnie z założonym harmonogramem, aby mogły przejść proces sprawdzania w szkołach i recenzji w terminie pozwalającym na ich wydrukowanie przed początkiem roku szkolnego
  8. jakościowo konkurencyjne wobec ofert komercyjnych
  9. możliwie jednolite pod względem formy redakcyjnej i wydawniczej, aby użytkownicy/czki mogli się przyzwyczaić do ich układu i formy.

Co w praktyce oznacza wymóg zgodności z podstawą programową?

Obowiązujące obecnie w Polsce podstawa programowa jest najbardziej ogólnikowym tego rodzaju uregulowaniem wśród wszystkich krajów europejskich. Określa ona jedynie podstawowe zagadnienia, które muszą zostać omówione na danym etapie nauczania (dla nauczania ogólnokształcącego każdy z etapów obejmuje trzy lata: klasy 1-3 i 4-6 szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum). Autorzy i autorki programów nauczania i podręczników mogą proponować dowolny rozkład objętego podstawą programową materiału między klasy objęte danym etapem, a szkoły mogą wybrać jeden z zatwierdzonych przez MEN programów i podręczników lub stworzyć własny program autorski. Obecnie dla każdego przedmiotu ogólnokształcącego na każdym etapie nauczania dostępnych jest co najmniej kilka zatwierdzonych przez MEN programów i podręczników. Autorzy/rki podręczników i programów nauczania mogą w dowolny sposób uzupełniać i rozwijać zagadnienia zawarte w podstawie programowej.

W praktyce swoboda wyboru programu i rozkładu nauczania ograniczona jest przez konieczność przygotowania młodzieży do zdawania kolejnych egzaminów zewnętrznych: sprawdzianu szóstoklasistów, egzaminu gimnazjalnego oraz matury. Centralna Komisja Egzaminacyjna musiała zdefiniować zakres wymaganych na egzaminach wiadomości i umiejętności bardziej precyzyjnie, niż wynika to z podstawy programowej, a więc publikowane przez nią minimalne wymogi egzaminacyjne i sylabusy maturalne stały się naturalnym uzupełnieniem wymagań podstawy programowej.

Autorzy i autorki wolnych podręczników mogą w ramach zakreślonych podstawą programową i wymaganiami egzaminacyjnymi proponować wszelkie innowacje metodyczne i merytoryczne, jakie uważają za właściwe, mogą też tworzyć podręczniki adresowane do specyficznych grup uczniów: wybitnie zdolnych, autystycznych, mających kłopoty ze zrozumieniem zbyt długich zdań itp, ale nasz plan na pierwsze lata projektu jest skromniejszy: na początku chcemy naszą uwagę i wysiłek skupić na stworzeniu podstawowego kanonu wolnych podręczników zgodnego z potrzebami, wymaganiami i nawykami możliwie dużej części nauczycieli/lek. Dopiero gdy taki kanon powstanie, będziemy zachęcać współpracowników i współpracowniczki projektu do wykazania się innowacyjnością.

Nudne? Zapewne, ale pewniejsze. Autorów i autorki, którym marzą się podręczniki inne niż wszystkie, namawiamy, aby najpierw sami sobie udowodnili, że potrafią napisać najzwyklejszy wolny podręcznik, który znajdzie swoich użytkowników. W następnym kroku pomożemy im stworzyć jego odmiany i materiały uzupełniające lepsze i inne od wszystkiego, co znamy. Gdy ich wolny podręcznik znajdzie już swoje miejsce w szkołach, znacznie łatwiej będzie znaleźć chętnych do jego uzupełniania.

Pytania techniczne

Od czego mogę ja sam/a zacząć pisanie?

Najpierw odwiedź forum dyskusji dla swojego podręcznika. Lista wszystkich podręczników, nad którymi pracujemy znajduje się na stronie Spis podręczników (pamiętaj, że fragment tekstu w kolorze oznacza link, w który możesz kliknąć). Tam dowiesz się, nad czym obecnie dyskutuje społeczność zgromadzona wobec danego przedmiotu. Następnie, również ze spisu podręczników, możesz przejść do strony głównej swojego podręcznika, gdzie znajdziesz wszystkie niezbędne informacje oraz dodatkową pomoc. Pamiętaj również, aby przejrzeć listę tematów pomocy, jeśli jeszcze nie znasz się na edytowaniu stron.

W jaki sposób będziemy organizować pisane teksty?

Na początku najważniejsze dla nas jest napisanie podręczników zgodnie z podstawą programową. Następnie możemy je dzielić na konkretne rozdziały, czy sekcje. Ogólnie przyjętym założeniem jest pisanie podręczników w formacie:

Przedmiot / Szkoła / Klasa / Nazwa tematu

Dla przykładu, temat "Geometria" w podręczniku matematycznym do piątej klasy szkoły podstawowej znajdzie się pod adresem:

Matematyka/Szkoła podstawowa/5/Geometria

Analogicznie, temat "Młoda Polska" w podręczniku języka polskiego do drugiej klasy gimnazjum znajdziemy pod:

Język polski/Gimnazjum/2/Młoda Polska

Trochę skomplikowane, ale ułatwia to nam kategoryzację wszystkiego. Jeśli chcesz po prostu dodać swój tekst, bez zabawy w nazewnictwo, możesz wpisać temat który chcesz opisać poniżej, kliknąć przycisk "Dodaj temat" i zabrać się za pisanie. My zajmiemy się resztą!

Co muszę wiedzieć, zanim zacznę pisać na wiki?

Oprócz rzeczy oczywistych (takich jak np. znajomość przedmiotu, o którym się pisze ;-) niezbędna jest podstawowa znajomość oprogramowania Wiki. Nie jest to trudne, dodatkowo co jakiś czas będziemy organizować dla ochotników specjalne szkolenia - terminy będziemy wspólnie uzgadniać w najbliższych dniach.

MediaWiki

Czym jest wiki?

MediaWiki to program do zbiorowego redagowania, z którego korzystamy przy pisaniu Wolnych Podręczników. Napisany został na potrzeby projektu Wikipedia jako rozwinięcie i nowe wdrożenie idei WikiWiki.

Więcej na ten temat w: Pomoc:Co to jest wiki

Czym wiki nie jest?

Wiki nie jest platformą do udostępniania treści edukacyjnych. W szczególności wiki nie jest miejscem, gdzie powinni pracować uczniowie. Elementy interaktywne i multimedialne muszą być udostępniane na osobnym portalu. Portal taki jeszcze nie istnieje. Będziemy nad nim pracować gdy stworzymy pierwsze kompletne podręczniki.

Gdzie znaleźć podręcznik redagowania MediaWiki?

W serwisie Wikibooks dostępny jest podręcznik MediaWiki w obrazkach. Pomaga on zapoznać się ze standardową wersją tego oprogramowania. Ponadto w ramach wiki projektu Wolne Podręczniki dostępne są strony z poradami opisującymi zasady i sposoby redagowania specyficzne dla tego projektu. Ich lista znajduje się na stronie Pomoc.

Komunikacja

Jak możemy się komunikować?

Na górze każdej strony znajduje się przycisk "Dyskusja". Tam można przedyskutować każdą stronę (nawet tę!), zadać pytania jej dotyczące, zaproponować inne sposoby opisania tematu, itd. Jeśli macie pytania dotyczące całego podręcznika, albo i całego projektu, zachęcamy was do odwiedzenia naszego forum dyskusyjnego. Istnieje także Listy dyskusyjne projektu, na których można rozmawiać poprzez e-mail.

Kwestie prawne

Czy muszę coś podpisywać?

Postaraliśmy się ograniczyć niezbędne formalności do minimum. Warunkiem udziału w projekcie jest podpisanie umowy przenoszącej prawa autorskie na Fundację Nowoczesna Polska. Proponowana przez nas umowa gwarantuje wolny status pisanych w ramach projektu podręczników, gdyż Fundacja będzie udostępniała przekazane jej prawa na tzw. wolnej licencji. Dzięki temu Wolne Podręczniki są i zostaną powszechnie dostępne (tak samo, jak np. Wikipedia - Wolna Encyklopedia). Ponieważ polskie prawo wymaga aby umowy przenoszące prawa autorskie były sporządzane na piśmie pod rygorem nieważności, konieczne jest podpisanie umowy na piśmie z każdym z Was w chwili rozpoczęcia prac nad Wolnymi Podręcznikami. Wiemy, że jest to niedogodność, ale jeśli Wolne Podręczniki mają osiągnąć sukces, to muszą pod względem prawnym być bez zarzutu.

Poza wyżej opisaną umową, przygotowaliśmy dwa inne dokumenty, które mają być fundamentem, swego rodzaju konstytucją projektu - Umowę Społeczną Wolnych Podręczników, w której w bardziej szczegółowy sposób opisujemy wspólne cele i zamierzenia, oraz Kodeks Postępowania. Wstępne wersje tych tekstów zostaną wysłane w osobnych mailach, zapraszamy do dyskusji nad ich kształtem i brzmieniem. Tych dokumentów nie będziemy podpisywać, ale należy je traktować nie mniej poważnie.

Na jakich warunkach można wykorzystywać logo Wolnych Podręczników?

Logo Wolnych Podręczników jest jedną z nielicznych rzeczy, która nie jest udostępniona na wolnej licencji. Jeśli chcesz go użyć, musisz najpierw uzyskać pisemną zgodę Fundacji Nowoczesna Polska - fundacja@nowoczesnapolska.org.pl.

Przypisy

<cite_references_prefix><cite_references_link_one> <cite_references_link_one> <cite_references_link_one><cite_references_suffix>