Help: Znaki specjalne
Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki
Znaki specjalne
- Streszczenie
- ten artykuł omawia jak wstawiać do tekstów znaki specjalne, niedostępne z klawiatury, takie jak np: → czy Ω, oraz jak tworzyć górne i dolne indeksy.
Spis treści |
Odwołania SGML (tzw encje)
Najprostszą metodą wstawienia znaku specjalnego do tekstu w Wolnych Podręcznikach jest przekopiowanie go z dowolnego edytora tekstu. Zadziała to jednak tylko w przypadku niektórych kombinacji edytorów tekstu, przeglądarek internetowych i systemów operacyjnych. Co więcej, tak wstawione znaki mogą być źle widoczne w komputerach części użytkowników.
W związku z tym zaleca się, aby stosować wstawianie znaków specjalnych za pomocą tzw. odwołań SGML. Robi się to w następujący sposób:
- wstawia się znak "&" (angielski "and", w większości klawiatur dostępny nad cyfrą "7")
- podaje się nazwę znaku specjalnego lub jego kod UTF (patrz tabela na końcu)
- wstawia się znak ";" (średnik)
Przykład:
- → (strzałka w prawo)
- ° (stopień)
- — (długi "m" myślnik)
- – (średni "n" myślnik)
- (nie łamiąca tekstu spacja)
i rezultat:
- →
- °
- —
- –
-
Nazwy odwołań liter łacińskich ze znakami diakrytycznymi są tworzone przez nazwę litery, odpowiednio wielką lub małą, i angielską nazwę znaku diakrytycznego.
Tak np.
é(é)
to "e" z akcentem akutowym (ang. acute),
À(À)
to "A" z akcentem grave.
Angielskie nazwy znaków diakrytycznych zebrane są w Wikipedii, w artykule na ten temat. (Patrz: Diacritic). Wszystkie odwołania do znaków z alfabetu łacińskiego można znaleźć w Wikiźródłach: [3].
Szczególnie łatwo jest zapamiętać odwołania do greckich liter, gdyż wystarczy po "&" podać ich angielską nazwę (która w większości przypadków jest taka sama jak polska). Pisząc tę nazwę z dużej litery uzyskuje się dużą literę grecką - pisząc z małej - małą.
Np:
- β
- Β
- ω
- Ω
i rezultat:
- β
- Β
- ω
- Ω
Oprócz tego, wiele znaków specjalnych można też wstawić za pomocą LaTeXu (patrz: Pomoc:Wzory matematyczne)
Indeksy
Indeksy - czyli fragmenty tekstu umieszczane nieco mniejszą czcionką nieco nad lub pod linią normalnego tekstu wstawia przy pomocy tagów <sup></sup> i <sub></sub>.
Przykłady:
- E = mc<sup>2</sup>
- H<sub>2</sub>O
i efekt:
- E = mc2
- H2O
- Uwaga
- Bardzo ważne jest pamiętanie o "domykaniu" tagów indeksów, gdyż niedomknięty tag skutkuje pojawieniem się całego fragmentu tekstu w górnym lub dolnym indeksie.
Niestety, metoda ta nie daje możliwości umieszczania górnego indeksu bezpośrednio pod dolnym indeksem, ani tworzenia "piętrowych" indeksowań. Ponadto, przy bardziej złożonych przypadkach wielokrotnego stosowania górnych i dolnych indeksów blisko siebie ich zapis staje się trudny do edycji. W takich przypadkach polecamy stosować LaTeX (Patrz:Pomoc:Wzory matematyczne).
Tabele odwołań SGML
Litery greckie
| Nazwa | Wymowa | Mała litera | Wielka litera | Odwołania znakowe SGML |
|---|---|---|---|---|
| Alfa | a | α | Α | α Α |
| Beta | b | β | Β | β Β |
| Gamma | g | γ | Γ | γ Γ |
| Delta | d | δ | Δ | δ Δ |
| Epsilon | e | ε | Ε | ε Ε |
| Dzeta | dz | ζ | Ζ | ζ Ζ |
| Eta | e | η | Η | η Η |
| Theta | th | θ | Θ | θ Θ |
| Jota | i | ι | Ι | ι Ι |
| Kappa | k | κ | Κ | κ Κ |
| Lambda | l | λ | Λ | λ Λ |
| Mi | m | μ | Μ | μ Μ |
| Ni | n | ν | Ν | ν Ν |
| Ksi | ks | ξ | Ξ | ξ Ξ |
| Omikron | o | ο | Ο | ο Ο |
| Pi | p | π | Π | π Π |
| Ro | r | ρ | Ρ | ρ Ρ |
| Sigma | s | σ | Σ | σ Σ |
| Tau | t | τ | Τ | τ Τ |
| Ypsilon | y | υ | Υ | υ Υ |
| Fi | ph | φ | Φ | φ Φ |
| Chi | kh | χ | Χ | χ Χ |
| Psi | ps | ψ | Ψ | ψ Ψ |
| Omega | o | ω | Ω | ω Ω |
Inne przydatne znaki specjalne
| Nazwa / opis | Odwołanie | Wygląd |
|---|---|---|
| Strzałki | ||
| strzałka w lewo | ← | ← |
| strzałka w górę | ↑ | ↑ |
| strzałka w prawo | → | → |
| strzałka w dół | ↓ | ↓ |
| obustronna strzałka pozioma | ↔ | ↔ |
| znak powrotu karetki | ↵ | ↵ |
| podwójna strzałka w lewo | ⇐ | ⇐ |
| podwójna strzałka w górę | ⇑ | ⇑ |
| podwójna strzałka w prawo | ⇒ | ⇒ |
| podwójna strzałka w dół | ⇓ | ⇓ |
| podwójna obustronna strzałka pozioma | ⇔ | ⇔ |
| Logika matematyczna i teoria zbiorów | ||
| symbol alef / symbol liczb kardynalnych | ℵ | ℵ |
| dla każdego | ∀ | ∀ |
| istnieje | ∃ | ∃ |
| zbiór pusty | ∅ | ∅ |
| element zbioru | ∈ | ∈ |
| nie jest elementem zbioru | ∉ | ∉ |
| zawiera element | ∋ | ∋ |
| logiczne I | ∧ | ∧ |
| logiczne LUB | ∨ | ∨ |
| część wspólna zbiorów | ∩ | ∩ |
| unia zbiorów | ∪ | ∪ |
| podzbiór | ⊂ | ⊂ |
| nadzbiór | ⊃ | ⊃ |
| nie jest podzbiorem | ⊄ | ⊄ |
| podzbiór lub równy | ⊆ | ⊆ |
| nadzbiór lub równy | ⊇ | ⊇ |
| więc | ∴ | ∴ |
| Inne oznaczenie matematyczne | ||
| symbol funkcji | ƒ | ƒ |
| w przybliżeniu równe | ≅ | ≅ |
| asymptotycznie równe / prawie równe | ≈ | ≈ |
| nierówne | ≠ | ≠ |
| identyczne | ≡ | ≡ |
| mniejsze lub równe | ≤ | ≤ |
| większe lub równe | ≥ | ≥ |
| plus/minus | ± | ± |
| część urojona liczby zespolonej | ℑ | ℑ |
| część rzeczywista liczby zespolonej | ℜ | ℜ |
| lewy sufit | ⌈ | ⌈ |
| prawy sufit | ⌉ | ⌉ |
| lewa podłoga | ⌊ | ⌊ |
| prawa podłoga | ⌋ | ⌋ |
| lewy nawias kątowy | ⟨ | ⟨ |
| prawy nawias kątowy | ⟩ | ⟩ |
| prim, minuty, stopy | ′ | ′ |
| podwójne prim (bis), sekundy, cale | ″ | ″ |
| różniczka cząstkowa | ∂ | ∂ |
| nabla | ∇ | ∇ |
| znak iloczynu | ∏ | ∏ |
| znak sumy | ∑ | ∑ |
| znak minus | − | − |
| operator gwiazdkowy | ∗ | ∗ |
| pierwiastek kwadratowy | √ | √ |
| proporcjonalny do | ∝ | ∝ |
| nieskończoność | ∞ | ∞ |
| kąt | ∠ | ∠ |
| całka | ∫ | ∫ |
| dodawanie w kółku | ⊕ | ⊕ |
| iloczyn wektorowy, mnożenie w kółku | ⊗ | ⊗ |
| prostopadły do | ⊥ | ⊥ |
| znak mnożenia skalarnego | ⋅ | ⋅ |
| znak ułamka | ⁄ | ⁄ |
| Znaki karciane | ||
| pik | ♠ | ♠ |
| trefl | ♣ | ♣ |
| kier | ♥ | ♥ |
| karo | ♦ | ♦ |
| Inne | ||
| znak handlowy (TM) | ™ | ™ |
| copyright | © | © |
| małe czarne kółko | • | • |
| wielokropek | … | … |
| nadkreślnik | ‾ | ‾ |
| P Weierstrassa | ℘ | ℘ |
| podobny do (operator tyldowy) | ∼ | ∼ |
| romb | ◊ | ◊ |
Zobacz też
- Obszerny opis odwołań SGML na stronie intreklasa.pl.
Przypisy
- ↑ Źródło: Artykuł Alfabet grecki w Wikipedii, Autorzy: [1]
- ↑ Źródło: Artykuł: Odwołania znakowe SGML w Wikipedii, Autorzy: [2]
