Help: Pomoc:Znaki specjalne

Edytuj
Komentarze              Archiwum wersji (wszystkie edycje)

Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki

Znaki specjalne

Streszczenie
ten artykuł omawia jak wstawiać do tekstów znaki specjalne, niedostępne z klawiatury, takie jak np: → czy Ω, oraz jak tworzyć górne i dolne indeksy.

Spis treści


Odwołania SGML (tzw encje)

Najprostszą metodą wstawienia znaku specjalnego do tekstu w Wolnych Podręcznikach jest przekopiowanie go z dowolnego edytora tekstu. Zadziała to jednak tylko w przypadku niektórych kombinacji edytorów tekstu, przeglądarek internetowych i systemów operacyjnych. Co więcej, tak wstawione znaki mogą być źle widoczne w komputerach części użytkowników.

W związku z tym zaleca się, aby stosować wstawianie znaków specjalnych za pomocą tzw. odwołań SGML. Robi się to w następujący sposób:

  • wstawia się znak "&" (angielski "and", w większości klawiatur dostępny nad cyfrą "7")
  • podaje się nazwę znaku specjalnego lub jego kod UTF (patrz tabela na końcu)
  • wstawia się znak ";" (średnik)

Przykład:

→ (strzałka w prawo)
° (stopień)
— (długi "m" myślnik)
– (średni "n" myślnik)
  (nie łamiąca tekstu spacja)

i rezultat:

°
 

Nazwy odwołań liter łacińskich ze znakami diakrytycznymi są tworzone przez nazwę litery, odpowiednio wielką lub małą, i angielską nazwę znaku diakrytycznego.

Tak np.

é (é)

to "e" z akcentem akutowym (ang. acute),

À (À)

to "A" z akcentem grave.

Angielskie nazwy znaków diakrytycznych zebrane są w Wikipedii, w artykule na ten temat. (Patrz: Diacritic). Wszystkie odwołania do znaków z alfabetu łacińskiego można znaleźć w Wikiźródłach: [1].

Szczególnie łatwo jest zapamiętać odwołania do greckich liter, gdyż wystarczy po "&" podać ich angielską nazwę (która w większości przypadków jest taka sama jak polska). Pisząc tę nazwę z dużej litery uzyskuje się dużą literę grecką - pisząc z małej - małą.

Np:

β
Β
ω
Ω

i rezultat:

β
Β
ω
Ω

Oprócz tego, wiele znaków specjalnych można też wstawić za pomocą LaTeXu (patrz: Pomoc:Wzory matematyczne)

Indeksy

Indeksy - czyli fragmenty tekstu umieszczane nieco mniejszą czcionką nieco nad lub pod linią normalnego tekstu wstawia przy pomocy tagów <sup></sup> i <sub></sub>.

Przykłady:

E = mc<sup>2</sup>
H<sub>2</sub>O

i efekt:

E = mc2
H2O
Uwaga
Bardzo ważne jest pamiętanie o "domykaniu" tagów indeksów, gdyż niedomknięty tag skutkuje pojawieniem się całego fragmentu tekstu w górnym lub dolnym indeksie.

Niestety, metoda ta nie daje możliwości umieszczania górnego indeksu bezpośrednio pod dolnym indeksem, ani tworzenia "piętrowych" indeksowań. Ponadto, przy bardziej złożonych przypadkach wielokrotnego stosowania górnych i dolnych indeksów blisko siebie ich zapis staje się trudny do edycji. W takich przypadkach polecamy stosować LaTeX (Patrz:Pomoc:Wzory matematyczne).

Tabele odwołań SGML

Litery greckie

Nazwa Wymowa Mała litera Wielka litera Odwołania znakowe SGML
Alfa a α Α &alpha; &Alpha;
Beta b β Β &beta; &Beta;
Gamma g γ Γ &gamma; &Gamma;
Delta d δ Δ &delta; &Delta;
Epsilon e ε Ε &epsilon; &Epsilon;
Dzeta dz ζ Ζ &zeta; &Zeta;
Eta e η Η &eta; &Eta;
Theta th θ Θ &theta; &Theta;
Jota i ι Ι &iota; &Iota;
Kappa k κ Κ &kappa; &Kappa;
Lambda l λ Λ &lambda; &Lambda;
Mi m μ Μ &mu; &Mu;
Ni n ν Ν &nu; &Nu;
Ksi ks ξ Ξ &xi; &Xi;
Omikron o ο Ο &omicron; &Omicron;
Pi p π Π &pi; &Pi;
Ro r ρ Ρ &rho; &Rho;
Sigma s σ Σ &sigma; &Sigma;
Tau t τ Τ &tau; &Tau;
Ypsilon y υ Υ &upsilon; &Upsilon;
Fi ph φ Φ &phi; &Phi;
Chi kh χ Χ &chi; &Chi;
Psi ps ψ Ψ &psi; &Psi;
Omega o ω Ω &omega; &Omega;
<cite_reference_link>

Inne przydatne znaki specjalne

Nazwa / opis Odwołanie Wygląd
Strzałki
strzałka w lewo &larr;
strzałka w górę &uarr;
strzałka w prawo &rarr;
strzałka w dół &darr;
obustronna strzałka pozioma &harr;
znak powrotu karetki &crarr;
podwójna strzałka w lewo &lArr;
podwójna strzałka w górę &uArr;
podwójna strzałka w prawo &rArr;
podwójna strzałka w dół &dArr;
podwójna obustronna strzałka pozioma &hArr;
Logika matematyczna i teoria zbiorów
symbol alef / symbol liczb kardynalnych &alefsym;
dla każdego &forall;
istnieje &exist;
zbiór pusty &empty;
element zbioru &isin;
nie jest elementem zbioru &notin;
zawiera element &ni;
logiczne I &and;
logiczne LUB &or;
część wspólna zbiorów &cap;
unia zbiorów &cup;
podzbiór &sub;
nadzbiór &sup;
nie jest podzbiorem &nsub;
podzbiór lub równy &sube;
nadzbiór lub równy &supe;
więc &there4;
Inne oznaczenie matematyczne
symbol funkcji &fnof; ƒ
w przybliżeniu równe &cong;
asymptotycznie równe / prawie równe &asymp;
nierówne &ne;
identyczne &equiv;
mniejsze lub równe &le;
większe lub równe &ge;
plus/minus &plusmn; ±
część urojona liczby zespolonej &image;
część rzeczywista liczby zespolonej &real;
lewy sufit &lceil;
prawy sufit &rceil;
lewa podłoga &lfloor;
prawa podłoga &rfloor;
lewy nawias kątowy &lang;
prawy nawias kątowy &rang;
prim, minuty, stopy &prime;
podwójne prim (bis), sekundy, cale &Prime;
różniczka cząstkowa &part;
nabla &nabla;
znak iloczynu &prod;
znak sumy &sum;
znak minus &minus;
operator gwiazdkowy &lowast;
pierwiastek kwadratowy &radic;
proporcjonalny do &prop;
nieskończoność &infin;
kąt &ang;
całka &int;
dodawanie w kółku &oplus;
iloczyn wektorowy, mnożenie w kółku &otimes;
prostopadły do &perp;
znak mnożenia skalarnego &sdot;
znak ułamka &frasl;
Znaki karciane
pik &spades;
trefl &clubs;
kier &hearts;
karo &diams;
Inne
znak handlowy (TM) &trade;
copyright &copy; ©
małe czarne kółko &bull;
wielokropek &hellip;
nadkreślnik &oline;
P Weierstrassa &weierp;
podobny do (operator tyldowy) &sim;
romb &loz;
<cite_reference_link>

Zobacz też

Przypisy

<cite_references_prefix><cite_references_link_one> <cite_references_link_one><cite_references_suffix>