Lektury: VII. Życia ogromne morze grzmi przede mną

Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki

<utwor><liryka_l><autor_utworu>Jan Kasprowicz</autor_utworu>

<dzielo_nadrzedne>W ciemności schodzi moja dusza</dzielo_nadrzedne>

<nazwa_utworu>VII</nazwa_utworu>

<strofa>Morze , Woda, Kondycja ludzkaŻycia ogromne morze grzmi przede mną,/
Ciemność, Melancholia, Samotnik, StrachA ja na brzegu stoję zadumany,/
Lękam się nawet spojrzeć na bałwany^[1],/
Oczy mam tylko w dal utkwione ciemną.</strofa>

<strofa>OkrętŁódź na mnie czeka... Wrą żywiołów boje,/
Głosem trytonów^[2] wzywając w odmęty,/
A ja się wiosła nie imam^[3]: przeklęty,/
Samotny żeglarz, bez odwagi stoję.</strofa>

<strofa>Życie snemPół sen, pół jawa --- oto dzień żywota,/
Pędzon na żwirach pustego wybrzeża,/
O które fala daremnie uderza,/
Daremnie z hukiem srebrne piany miota.</strofa>

<strofa>Odwaga, Okręt, WalkaPancerne statki wyruszyły w drogę:/
Warczą ich koła, z paszcz buchają dymy/
Płyną po głębiach jak ptaki--olbrzymy,/
Precz poza sobą zostawiwszy trwogę.</strofa>

<strofa>Poeta, Samotnik, Życie snemA ja, w dal mając zatopione oczy,/
Na jawie przędę z mgieł obrazy senne,/
By okryć nimi to morze bezdenne,/
Co z takim szumem swoją wieczność toczy.</strofa>

<strofa>Strach Na karku tylko dreszcz mi usiadł blady/
I rwie mą przędzę bezlitosną dłonią:/
Natura, Walka, Wiatr, ŻywiołyChwila, a w chmurach pioruny zadzwonią,/
Mego wybrzeża wstrząsną się posady.</strofa>

<strofa>Chwila, a orkan^[4] porwie swe obroże,/
Z nóg i z rąk swoich ciężkie pęta zrzuci/
I w zaślepieniu szaleństwa wywróci/
Z granic kotliny rozszalałe morze.</strofa>

<strofa>Cały ten ogrom z łożyska wyważy:/
Ku niebu wzdmie się ta pierś Lewiatana^[5],/
By, płomieniami błyskawicy zlana,/
Opadnąć^[6] z jękiem tonących żeglarzy...</strofa>

<strofa>Topi się ołów przestworza! Z łoskotem,/
Z trzaskiem i sykiem już się woda pali!/
Błogosławiony, kto ginie w tej fali,/
W walk żywiołowych rozognieniu złotem.</strofa>

<strofa>Błogosławiony, kto pochwycił wiosła/
I jak bohater puścił się w swej łodzi/
Na wichr, co nad nim dziką pieśń zawodzi,/
Na toń, co pod nim --- w dziki szał urosła!</strofa>

<strofa>Błogosławiony, kto z swej ludzkiej duszy/
Umie wykrzesać pokrewieństwo burzy,/
Swe błyskawice w głębinach zanurzy,/
Swoimi grzmoty przestworza poruszy!</strofa>

<strofa>Klęska, Poeta, Rozpacz, ŻywiołyZalewasz brzeg mój, rozhukany wirze?!/
Piekielna mściwość twe skrzydła rozpędza?/
Zalej go! zalej! wszak na nim śni nędza,/
Co swoje własne, gnuśne stopy liże!...</strofa>

<strofa>PrometeuszZalej go! zalej! z ciałem Prometeja/
W piarg^[7] się rozpadły zębate opoki!/
Wybrzeże piasek zasypał głęboki:/
By stężał w turnię^[8], znikła już nadzieja!</strofa>

<strofa>TchórzostwoZalej go! zalej! ten mój brzeg przeklęty,/
Bezpłodny, pusty i jak rozpacz nagi:/
Więzi mnie na nim trwożny brak odwagi,/
Gdy w krąg żeglarze spieszą na odmęty.</strofa>

<strofa>O niema łódko, a przecież wymowę/
Strasznych demonów mająca!... O wiosło,/
Coś się ze ziemi, jak gigant, podniosło/
I idziesz na mnie, na senną mą głowę!</strofa>

<strofa>Falo, wiodąca wciąż ze sobą wojnę!/
Śmiałe, po falach wciąż krążące statki!/
Żagle, rozwiane niby kwiecia płatki!/
Maszty, w tysiąc flag różnobarwnych strojne!</strofa>

<strofa>Ciemność, Strach Życia ty morze, tak grzmiące przede mną,/
Gdy ja, na brzegu stojąc zadumany,/
Lękam się nawet spojrzeć na bałwany/
I wzrok mam tylko w dal utkwiony ciemną! ---</strofa>

<strofa>Poeta, Samotnik, Życie snemGdy ja, w dal mając zatopione oczy,/
Na jawie przędę z mgieł obrazy senne,/
By okryć nimi to morze bezdenne,/
Co z takim szumem swoją wieczność toczy.</strofa>

</liryka_l></utwor>

Przypisy

1. <slowo_obce>bałwany</slowo_obce> --- tu: wzburzone fale.
2. <slowo_obce>tryton</slowo_obce> --- w mit. gr. bóstwo morskie, które należało do orszaku boga wód, Posejdona; tryton miał postać półczłowieka półwęża.
3. <slowo_obce>nie imać się</slowo_obce> --- nie brać się do czegoś, nie dotykać czegoś.
4. <slowo_obce>orkan</slowo_obce> --- silny wiatr, huragan.
5. Lewiatan --- wzmiankowany w Biblii mityczny potwór, wąż morski, którego ciało zwinięte w domykającą się figurę, symbolizuje nieskończoność.
6. <slowo_obce>Opadnąć</slowo_obce> --- dziś popr.: opaść.
7. <slowo_obce>piarg</slowo_obce> --- usypisko kamieni; nagromadzenie u podnóża stoku odpadłych od stromego zbocza okruchów skalnych.
8. <slowo_obce>turnia</slowo_obce> --- skalisty, ostry szczyt.