Lektury: II. (Z motywów wedyckich)
Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki
<utwor><liryka_l>
<autor_utworu>Jan Kasprowicz</autor_utworu>
<dzielo_nadrzedne>Nad przepaściami</dzielo_nadrzedne>
<nazwa_utworu>II[1][2]</nazwa_utworu>
<strofa>Bóg, Mądrość, StworzenieNie było bytu, ani też niebytu.../
Nie było głębi powietrznego morza,/
Która wypełnia od szczytu do szczytu/
Bezmiar przestworza.../
Cóż się ruszało i pod czyją pieczą,/
Zanim nadany kres był wszystkim rzeczom,/
Zanim przepaści stały się widzialne,/
Zanim turnice wystrzeliły skalne ---/
Nieb sięgające opoki ---,/
Nim ląd się oddzielił od wody?</strofa>
<strofa>DuchO wiecznie świeży i młody,/
Rzeka, WodaWartki, jak rzeka,/
A jak ocean, głęboki/
Duchu człowieka,/
Ty, od początku do końca/
Mknący ku treści,/
W której się koniec i początek mieści:/
Gdzież miało swoje ukrycie/
To, co się kryje, ponure i senne?/
W promieniach słońca,/
W wiecznym kochanku, zakochane życie,/
Gdzież miało blaski promienne?</strofa>
<strofa>Nim się początek urodził z początku,/
Zanim się stało/
To, co się stało; zanim w przemian wątku/
Łączyła byty łączność, dzieliła rozdzielność,/
Ni śmierć nie władła, ani nieśmiertelność,/
Nad zmrokami nocy/
Dzień jeszcze nie miał rozświtowej mocy,/
Ani też białość dnia w swą brała moc/
CiemnośćTa czarna noc:/
Ciemność jedynie/
W ciemności legła głębinie,/
Próżni ogromy/
W próżni przybytek miały niewidomy.</strofa>
<strofa>Nad wszystkim i nad niczym było tylko Jedno,/
Wszystkiego i niczego niedosięgłe sedno,/
Spokój i tętno./
Bezruch i ruch.</strofa>
<strofa>DuchO duchu ludzki, wychowan w mądrości,/
Która z Jednego w twoje wnętrze spływa/
I niegasnąca, żywa,/
Dopóki pragniesz, w twoim wnętrzu gości/
I niegasnące, żywe ryje piętno/
Na twoim bycie,/
Że zwiesz się: duch,/
Że zwiesz się: życie ---/
O duchu ludzki, zwrócony obliczem/
Ku onej treści,/
W której się koniec i początek mieści,/
Ty wiesz, że Jedno w wszechpotężnej mocy ---/
Stało nad wszystkim i niczem,/
Nad próżnią próżni i nad nocą nocy.../
A może nie wiesz?!...</strofa>
<strofa><wers_cd>MiłośćA ponad bezmiary</wers_cd>/
Pustki i ciemni, nad bezgranicami/
Uczuło Jedno w bezmiarze/
I w bezgranicach swojego istnienia/
Palącą miłość...</strofa>
<strofa>Byłoż istnieniem, czego duch człowieka/
Rzeka, WodaNie umie pojąć, acz pełen jest wiary,/
Czystej, przejasnej, jak Gangesu rzeka,/
Wielka i święta,/
Pełna jest świetlanych opali,/
Kiedy jej wody spromienia/
Słońce południa? Opiłość/
Narkotycznego uczucia powali,/
O Jedno, wszystkich przed tobą ---/
W pobożnym żarze,/
Jako pokosy zbóż,/
Wszyscy już leżą:/
Tylko się zlituj nad nami,/
Niewiadomości zdejm pęta,/
Niech twoja moc niepojęta/
Będzie pojętą dla dusz!...</strofa>
<strofa>I oną dobą,/
Która się stała porą por, macierzą/
I dnia i nocy i pełni i nowiu/
I gwiazd i słońca i świtów i zórz,/
Miłość, StworzenieW owym bezmiernym pustkowiu,/
Gdy Jednym miłość owładła,/
Na ciemnię jasność upadła:/
Nasienie nasion, wszechnasienie ducha,/
Zapładniający żar.../
I ciemnia głucha/
Zmienia się w światłość i gwar...</strofa>
<strofa>Tak przyszła siła,/
Co byt z niebytem spoiła,/
Z łącznością rozdzielność,/
Ze śmiercią nieśmiertelność.</strofa>
<strofa>DuchO duchu ludzki, urodzony z siły,/
Co nad krawędzią mogiły/
Śród cmentarnego pola/
Zmartwychwstające postawiła życie,/
Ty wiesz, że jest przedział w wszechbycie ---/
Tutaj: przyroda, tam: siła i wola,/
Tutaj: spoczynek, tam dotąd: dążenie ---/
O duchu ludzki, nasienie/
Duchów, idących z zwróconym obliczem/
Ku onej treści,/
W której się koniec i początek mieści,/
Ty wiesz, kto stanął nad wszystkim i niczem,/
Ty wiesz, skąd wyszło stworzenie.../
A może nie wiesz?!..</strofa>
<strofa><wers_cd>Raj, SłońceOn jeden,</wers_cd>/
Co ma w niebiosach swój Eden,/
W słonecznej skąpany ulewie,/
On, w promienistym siedzący Edenie,/
On wie sam jeden, kto wóz świata wdrożył,/
On wie, skąd wszystko wzięło się stworzenie ---/
Bądź On je stworzył, bądź On go nie stworzył.../
On wie sam jeden. --- A może On nie wie?!...</strofa>
</liryka_l></utwor>
Przypisy
- Z motywów wedyckich.
- <slowo_obce><slowo_obce>motyw wedycki</slowo_obce> (właśc. <slowo_obce>wedyjski</slowo_obce>)</slowo_obce> --- motywy odnoszące się do najstarszych pism indyjskich, Wed, w których zawarte są wierzenia, traktaty filozoficzne i teologiczne, opisy obyczajów i obrzędów.
