Rozwój turystyki w Europie a uwarunkowania przyrodnicze

Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki

ALPY

Alpy zbudowane z kilkudziesięciu pasm górskich, które znajdują się w obrębie dwóch podstawowych jednostek geologicznych - niższych Alp Wschodnich i Wyższych Alp Zachodnich. Granica pomiędzy nimi przebiega wzdłuż doliny górnego Renu, oraz przez zapadlisko, które w znacznym stopniu wypełniają wody Jeziora Bodeńskiego.

ILUSTRACJA: PODZIAŁ ALP http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Alps_location_map.png - dodać nazwy najważniejszych łańcuchów

Najwyższym szczytem Alp Wschodnich jest Grossglockner (3798 m n.p.m.) w Wysokich Taurach. Stanowi centralną część regionu i zbudowane jest ze skał krystalicznych, które tworzą typową, przekształconą przez lodowiec, rzeźbę wysokogórską. Pasmo to znajduje się w całości na terenie Austrii. W północnej i południowej części Alpy Wschodnie pokryte są skałami wapiennymi. Wśród nich najbardziej znane są Dolomity, których najwyższą kulminacją jest Marmolada (3342 m n.p.m.). Liczne kurorty i rozwinięta infrastruktura do uprawiania turystyki narciarskiej sprawiają, że jest to jeden z najchętniej odwiedzanych w porze zimowej regionów Alp.
W Alpach Zachodnich znajduje się najwyższy szczyt Europy - Mont blanc (4810 m n.p.m.). Położony w paśmie Alp Graickich na granicy włosko-francuskiej, wznosi się na południe od jeziora Genewskiego, oraz od znanych miejscowości turystycznych: Albertville, Chamonix. Poza tym regionem, czterotysięczniki koncentrują się w Alpach Pennińskich. Najbardziej rozpoznawalnym wśród nich jest Matterhorn. Ma on charakterystyczny kształt w postaci skalno-lodowej piramidy. Szczyt ten ze względu na odstraszający wygląd, został zdobyty jako jeden z ostatnich w Alpach.

ILUSTRACJA: MATTERHORN http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Matterhorn_Riffelsee_2005-06-11.jpg&filetimestamp=20051130110620

Najwyższe góry Europy znajdują się na obszarze dziewięciu państw: Austrii, Francji, Liechtensteinu, Monako, Niemiec, Słowenii, Szwajcarii, Węgier i Włoch. Jednak tylko w niektórych krajach obejmują one większość terytorium. W Austrii zajmują prawie 63% powierzchni kraju, w Szwajcarii ok. 60%. W ich obrębie w całości leży Liechtenstein, a u podnóża gór, w rejonie Lazurowego Wybrzeża - Monako. Państwa alpejskie są bardzo zróżnicowanie pod względem przyrodniczym i gospodarczym, jednak dla większości z nich przemysł turystyczny jest ważną składową rozwoju.

Przez długi czas podstawą egzystencji ludności zamieszkującej Alpy był ekstensywny wypas zwierząt. Tego typu gospodarka dominowała tu aż do połowy XX wieku. Jednakże wyprawy turystyczne w ten region miały miejsce już w XIV wieku, kiedy to Francesco Petrarka w 1336 roku zdobył Mont Ventoux - najwyższy szczyt Alp Prowansalskich. Jednakże prekursorami wspinaczki wysokogórskiej, zwanej alpinizmem, byli Anglicy, którzy w XVII i XVIII wieku docierali w Alpy. Liczne wyprawy podejmowane w celu zdobycia Mont Blanc przyczyniły się do przemian gospodarczych w regionie. Pasterskie osady, jak na przykład Chamonix, Grindelwald, zaczęły przekształcać się w ośrodki turystyki górskiej. W tym samym czasie coraz większą polarnością zaczęły cieszyć się kurorty lecznicze - uzdrowiska funkcjonujące na bazie wód mineralnych. W XIX wieku zaczęło się rozwijać narciarstwo, które do tej pory jest podstawą dochodu większości gmin położonych w regionie.

Alpy są jednym z największych regionów turystycznych świata. Odwiedza je rocznie około 120 mln turystów. Dominuje wypoczynek aktywny. Zimą rejon Alp staje się miejscem wypoczynku ludności z całej Europy. Magnesem są długie, wzorcowo przygotowane trasy zjazdowe, których łączna długość liczona jest w tysiącach kilometrów, a także rozbudowana infrastruktura w postaci wyciągów, kolei linowych. Wiosną i latem, po zakończeniu sezonu narciarskiego, Alpy stają się rejonem, w który przybywają miłośnicy wspinaczki wysokogórskiej. Organizacji wycieczek sprzyjają niezwykłe walory krajobrazowe, oraz warunki pogodowe. Region wyróżniają też dobrze przygotowane i oznaczone szlaki górskie. Wśród nich najbardziej znaną jest Tour du Mont Blanc. Jej przejście zajmuje kilka dni i obejmuje łańcuchy górskie zlokalizowane we Francji, Włoszech i w Szwajcarii. Na bazie wód leczniczych i wód termalnych, warunków klimatycznych, rozwinęła się w całym regionie turystyka uzdrowiskowa. Turyści w ciągu całego roku w celach zdrowotnych przyjeżdżają do alpejskich kurortów, takich jak: Challe, St Moritz.

Pomimo dużej wysokości bezwzględnej i dużych różnic wysokości względnej Alpy są świetnie przygotowane do turystyki. Gęsta sieć dróg, a przede wszystkim liczne tunele kolejowe i drogowe oraz przełęcze umożliwiają na swobodne przemieszczanie się turystów.

Najdłuższe tunele:
tunel Lötschberg Niemcy – Szwajcaria ??? 16.06.2007
Simplon-II Włochy - Szwajcaria 19 824 16.10.1922
Simplon-I Włochy - Szwajcaria 19 803 01.06.1906
Vereina Szwajcaria 19 058 19.11.1999
St. Gotthard / San Gottardo 2nd Röhre Szwajcaria 16 918 05.09.1980
St. Gotthard Szwajcaria 15 003 01.06.1882

Republika Austrii, to kraj typowo wyżynno-górzysty. W części północnej dominują stare góry i wyżyny na północy oraz młode góry fałdowe na południu kraju. Niziny zajmują niewielki odsetek powierzchni, są to obszary położone w północno-wschodniej części kraju nad Dunajem
Kraj ten nie jest bogaty w surowce mineralne. Eksploatuje się rudę żelaza, węgiel brunatny, ropę naftową, gaz ziemny, magnezyt. Zasoby te nie pokrywają potrzeb gospodarki, braki pokrywa import. Powszechnie wydobywa się skały budowlane. Przemysł wydobywczy spełnia niewielką rolę w gospodarce.
W Austrii przeważają gleby średnio i mało urodzajne. Znaczne obszary kraju zajmują słabo wykształcone gleby górskie. Rośliny uprawia się na terenach niżej położonych. Na naturalnych pastwiskach górskich wypasa się zwierzęta. Pomimo niedogodnych warunków naturalnych Austria jest krajem samowystarczalnym żywnościowo. Prowadzenie gospodarstwa często jest działalnością mniej znaczącą, bowiem większość gospodarzy otrzymuje dochody z obsługi turystów, np. wynajmu kwater.

Ludność Austrii rozmieszczona jest nierównomiernie. Największa gęstość zaludnienia jest w okolicach Wiednia i we wschodniej części kraju. Wyższe partie gór są obszarami nie zamieszkanymi i niezagospodarowanymi (anekumena). Rozwijający się „przemysł turystyczny” powoduje powolne zmiany w rozmieszczeniu ludności. Osadnictwo rozwija się w kierunku zachodnim. Wywołane to jest rosnącymi potrzebami obsługi turystów, których ilość wzrasta z roku na rok oraz sąsiedztwem Niemiec.
Wsie położone w górach powoli zmieniają swój charakter z rolniczego na osiedla letniskowe i turystyczne, lub zamieniają się w ośrodki wypoczynkowe, osiedla mieszkaniowe. Pobyt w takim ośrodku to możliwość skorzystania z uroków narciarstwa, szerokiej gamy wyciągów i stoków dostosowanych do różnych możliwości (od tych najbardziej łagodnych dla początkujących do tych trudniejszych, dla narciarzy o dużym doświadczeniu). Część z tras położonych w wyższych partiach gór funkcjonuje przez cały rok. Takie warunki sprzyjają napływowi turystów nie tylko w sezonie zimowym, ale również w pozostałych miesiącach.

Austria obfituje w ogromną ilość miejscowości z cennymi zabytkami. Działania wojenne II wojny światowej ominęły ten kraj, w efekcie bogactwo i dorobek kulturalny przyciągają rzesze turystów. Stolica państwa, Wiedeń jest pełna cennych zabytków architektury: gotycka Katedra św. Szczepana (z roku 1276), Pałac Schönbrunn – była letnia rezydencja cesarska, Pałac Hofburg – pałac zimowy rodziny cesarskiej, Muzeum Historii Sztuki i Muzeum Historii Naturalnej posiadające jedne z najcenniejszych zabytków w Europie. Całe historyczne centrum miasta pełne zabytków zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Wiedeń jest jedną z siedzib ONZ (???), miejscem wielu kongresów, targów i imprez kulturalnych o charakterze międzynarodowym. Ruch turystyczny w stolicy trwa cały rok.

Krajobraz wysokogórski przyciąga wielbicieli naturalnych, niezmienionych krajobrazów. Aby ocalić te obszary przed zbytnim obciążeniem stworzono wiele parków o unikalnych walorach przyrodniczych. Do najpiękniejszych należą: Park Narodowy Jezioro Nezyderskie-Seewinkel – miejsce odpoczynku i życia wielu gatunków ptaków; Park Narodowy Wysokie Taury – chroniący typowy alpejski krajobraz z lodowcami i turniami.

Austria jest ojczyzną wielu słynnych postaci, znanych z dziedziny kultury, filmu, nauki. Z najsłynniejszych możemy wymienić Josepha Haydna, Wolfganga Amadeusza Mozarta, Johanna Staussa (syn), Zygmunta Freuda, Arnolda Schwarzeneggera, Franza Kafkę. Pamiątki po nich są atrakcją przyciągającą wielu wielbicieli, przy czym największą popularnością cieszą się miejsca związane z W. A. Mozartem.

Austria jest jednym z najczęściej odwiedzanych państw świata. Wpływ na to mają atrakcyjne warunki naturalne – krajobraz wysokogórski, duża ilość zabytków i dzieł sztuki, liczne imprezy o charakterze kulturalnym. Największą grupę turystów stanowią Niemcy, ze względu na sąsiedztwo obu państw i wspólny język – niemiecki. Licznie odwiedzającymi są również Holendrzy, Włosi, Szwajcarzy, Francuzi, Brytyjczycy i Amerykanie. Turystyka stanowi ważne źródło dochodu, wpływy z tej dziedziny wahają się w granicach 30-40% PKB

Państwa śródziemnomorskie

Nazwa państwa śródziemnomorskie obejmuje państwa położone wokół basenu Morza Śródziemnego, na kontynencie europejskim, azjatyckim i afrykańskim. Określenie to funkcjonuje zarówno w sensie geograficznym jak i historycznym, albowiem obszar ten połączony jest więzami historycznymi, politycznymi, kulturowymi i gospodarczymi.

mapa basenu Morza Śródziemnego, z zaznaczonym podziałem na państwa

Walory przyrodnicze rozwoju turystyki w Europie Południowej

Europa śródziemnomorska obejmuje trzy półwyspy z pobliskimi wyspami: Iberyjski, Apeniński i Bałkański. Większą część tych półwyspów obejmują młode góry fałdowe powstałe w czasie najmłodszego fałdowania alpejskiego. Są to: Góry Betyckie, Pireneje, Apeniny, Góry Dynarskie, Bałkany. Pomiędzy tymi pasmami znajdują się starsze geologicznie elementy. Zróżnicowanie w budowie geologicznej uzewnętrznia się w zróżnicowanej rzeźbie terenu. Obok górskich szczytów sąsiadują rozległe wyżyny (np. Meseta w Hiszpanii), głębokie doliny rzeczne z licznymi progami (np. rzeki Półwyspu Iberyjskiego – Tag, Gwadiana, Duero), rozległe kotliny (np. Tesalia w Grecji).
Cały obszar otaczający Morze Śródziemne znajduje się w strefie klimatu podzwrotnikowego. Na wybrzeżu dominuje typ morski, przesuwając się wgłąb kontynentu przechodzi w typ kontynentalny. Klimat podzwrotnikowy morski (zwany śródziemnomorskim) charakteryzuje się suchymi, gorącymi latami oraz wilgotnymi, łagodnymi zimami.

wykres klimatu podzwrotnikowego morskiego i kontynentalnego (dla porównania)

Rzadkością jest tutaj śnieg, dlatego niespodziewane opady „białego puchu” oprócz przyjemności zabawy całkowicie paraliżują transport. Utrzymująca się przez cały rok dodatnia temperatura sprzyja rozwojowi turystki, bowiem sezon rozpoczyna się tutaj na początku kwietnia i trwa aż do końca października. Temperatura wody morskiej w tym okresie nie spada poniżej 25C a to umożliwia aktywny wypoczynek – uprawianie sportów wodnych jak również wypoczynek na plaży. Przejrzyste wody są wspaniałym miejscem do nurkowania. W miesiącach zimowych warunki nie sprzyjają co prawda wypoczynkowi na plaży, lecz wtedy nasila się ruch turystyczny obejmujący zwiedzanie licznych zabytków znajdujących się w tej części Europy czy Azji.

Region śródziemnomorski jest bardzo aktywny sejsmicznie. Powstałe w czasie ostatniego fałdowania Alpy w dalszym ciągu powoli unoszą się ku górze, a na wybrzeżu występują aktywne wulkany. Z najciekawszych należy wymienić Etnę, Wezuwiusz, Stromboli. Pomimo ryzyka związanego z przebywaniem w otoczeniu gazów wulkanicznych i możliwości „trafienia” przez bombę wulkaniczną, chętnych do zwiedzenia nie brakuje. Wielką popularnością cieszy się wyspa Pantelleria - wyjątkową atrakcją jest możliwość zażywania kąpieli w gorących źródłach powulkanicznych.

Dziedzictwo kulturowe regionu

Wpływ kultury helleńskiej jest wszechobecny w basenie Morza Śródziemnego. Grecy skolonizowali cały ten obszar dając podłoże do rozwoju przyszłemu Cesarstwu Rzymskiemu. Położenie na półwyspie i naturalna bariera górska od północy umożliwiła rozwój cywilizacji. Pozostałości kolonizacji greckiej widoczne są wzdłuż całego wybrzeża, lecz by zwiedzić zabytki turyści najczęściej zwracają się ku samej Grecji.
Możemy tam znaleźć pozostałości kultury minojskiej (Kreta i okoliczne wyspy), kultury mykeńskiej (na Półwyspie Peloponez). W miastach-państwach (m.in. Atenach) rozwijała się kultura Grecji klasycznej, a po czasach podbojów Aleksandra Macedońskiego rozprzestrzeniła się po obszarze Bliskiego i Środkowego Wschodu. Wraz z podbojem Grecji przez Rzym (w 146r p.n.e.) dorobek cywilizacyjny został przejęty przez najeźdźców.

Podobnie jak większość religii starożytnych religia Hellenów była politeistyczna (wielobóstwo), ale tylko część bogów była czczona we wszystkich regionach kraju. Bogowie byli wyobrażeniami na podobieństwo ludzi. Wiecznie młodzi posiadali wszystkie ludzkie zalety i wady. W oparciu o ziemskie i boskie ”przygody” stworzono serię opowiadań o bogach i herosach (dzieciach spłodzonych ze związków bogów z śmiertelnikami). Ich odwaga, wiedza i siła określane były mianem „heroiczne”. Słowo to do dnia dzisiejszego funkcjonuje w naszym słowniku. Mity tłumaczyły i opisywały wszystkie wydarzenia z przeszłości. Zostały w nich utrwalone wzorce moralne, którymi należy się kierować. Tworzone przez poetów, przekazywane w formie ustnej żyły, zmieniały się. Stały się częścią literatury oraz inspiracją dla malarzy, rzeźbiarzy, twórców oper i przedstawień teatralnych, nie tylko w starożytności ale także w czasach nowożytnych.

zdjęcie Akropolu lub Partenonu - Ateny

Oryginalną spuścizną starożytnej Grecji jest idea igrzysk. Sprawność fizyczna była nieodzownym elementem życia codziennego. Ciągłe konflikty lub ich groźba wymuszały dbałość o kondycję fizyczną. Zawody sportowe miały surowe reguły, których przestrzegano, a zwycięzcy cieszyli się dużą sławą. Początkowo zawody odbywały się w ramach świąt ku czci bogów, a każde państwo organizowało je w innym terminie. Najważniejsze igrzyska odbywały się co cztery lata w Olimpii, pierwsze udokumentowane miały miejsce w roku 776 p.n.e. Do tej idei nawiązują współczesne igrzyska olimpijskie, których nowożytna historia rozpoczyna się w roku 1896, w Atenach, dzięki inicjatywie Pierra de Couberteina. Sport spełniał ważną funkcję, gdyż dzięki ćwiczeniom rozwijały się ciała, które później bez żadnych zahamowań przedstawiali malarze i rzeźbiarze.

zdjęcie flagi olimpijskiej

Z religią ściśle związana jest rzeźba; początkowo były to posągi dla potrzeb religijnych zdobiące świątynie, nagrobki. W połowie IV wieku p.n.e. zaczęły powstawać pierwsze rzeźby nie poświęcone bogom. Obcowanie z nagimi ciałami spowodowało, że posągi przedstawiały postacie nagich mężczyzn i kobiety. Z czasem sztywne postacie zostały zastąpione przez dynamiczne układy ludzkich ciał. Na twarzach postaci utrwalano emocje – radość, gniew, złość.

dyskobol Myrona - zdjęcie

We ówczesnych domach ważne miejsce zajmowała ceramika. Garncarze tworzyli naczynia o bardzo cienkich ściankach, ozdabiając je skomplikowanymi dekoracjami – motywami geometrycznymi, stylizowanymi roślinami, wizerunkami postaci zwierząt i ludzi. Przedstawiano całe sceny z najpopularniejszych mitów, igrzysk sportowych, życia codziennego. Ceramika była przedmiotami codziennego użytku, handlowano nią w całym basenie Morza Śródziemnego.

zdjęcie naczynia

Starożytnym Grekom zawdzięczamy powstanie i rozwój liryki, historiografii (dziedzina literatury poświęcona dziejom), teatru, gatunków literackich: komedii i tragedii. Aby godnie uczcić Dionizosa (boga, któremu poświęcano sztuki teatralne) nauczono się budować teatry kamienne, w których istniały idealne warunki do przedstawienia. Twórcami dramatu byli Ajschylos, Sofokles, Eurypides. Ich dzieła są aktualne i wystawiane do dnia dzisiejszego.

zdjęcie amfiteatru

Jednym z najcenniejszych osiągnięć cywilizacyjnych jest stworzenie filozofii, sposobu wyjaśniania świata bez odwoływania się do mitów, w których za wszystko odpowiadali bogowie. W filozofii świat zewnętrzny był postrzegany jako niezależny od religii. Początek myśli filozoficznej datuje się na VI w p.n.e. w Jonni, na wybrzeżach Azji Mniejszej. Filozofowie szukali odpowiedzi, jaką wartość posiada rozum i zmysły (uczucia). Stworzyli nową dyscyplinę logikę, która wyjaśniała mechanizmy myślenia.