Geografia jako nauka. Podstawowe źródła informacji

Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki

Termin ,,geografia’’ pochodzi z greki (geo-: Ziemia; graphein: rysować, pisać) i w dosłownym tłumaczeniu oznacza „opis Ziemi”. Współczesna geografia jest jednak dyscypliną niezwykle różnorodną.

Przedmiotem jej badań jest środowisko geograficzne, czyli przyroda i gospodarka zarazem. Geograficznemu opisowi poszczególnych elementów krajobrazu (takich jak np. sieć wodna, ukształtowanie powierzchni, szata roślinna), towarzyszy charakterystyka elementów antropogenicznych (z gr. anthropos: człowiek; génos: pochodzenie) - a więc takich, które są efektem działalności człowieka.

Geografia jako nauka dzieli się na:

• fizyczną - badającą składniki środowiska przyrodniczego oraz powiązania pomiędzy nimi
  
• społeczno-ekonomiczną - zajmującą się analizą przyczyn zróżnicowania świata społeczno-gospodarczego i charakterystyką poszczególnych dziedzin gospodarki
  
• regionalną - przedstawiającą relacje zachodzące między działalnością człowieka i środowiskiem przyrodniczym w obrębie konkretnego regionu
  

ILUSTRACJA: Geografia jako nauka - diagram

Geografowie, badając tak rozmaite zagadnienia, wykorzystują oczywiście rozmaite źródła informacji.

W pewnym stopniu każdy z nas jest geografem, gdy obserwuje najbliższe otoczenie i dostrzega pewne prawidłowości zachodzące w przyrodzie czy w sposobie organizacji społeczeństwa. Na tym właśnie polega obserwacja bezpośrednia - podstawowe źródło wiedzy geograficznej na temat wielu zjawisk i procesów.

Aby dokładnie przeanalizować jakieś zagadnienie niezbędne jest przeprowadzenie badań terenowych. W ich trakcie dokonywane są szczegółowe pomiary różnych komponentów środowiska, prowadzone są badania ankietowe i wywiady z mieszkańcami.

Analiza przemian społecznych i gospodarczych na szeroką skalę możliwa jest też dzięki działalności pewnych instytucji publicznych. Należą do nich Główny Urząd Statystyczny (GUS) oraz Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW). Ich zadaniem jest opracowanie danych statystycznych z różnych dziedzin. Dane te wykorzystywane są przez instytucje międzynarodowe, które zajmują się publikacją zestawień dla poszczególnych kontynentów czy całego globu.

Najbardziej dokładnym źródłem informacji o społeczeństwie są Powszechne Spisy Ludności. Podczas spisów osoby zbierające dane - tzw. rachmistrze spisowi - mają za zadanie dotrzeć do każdego gospodarstwa domowego i uzyskać dokładne informacje o liczbie i wieku osób je zamieszkujących, o branży, w której są zatrudnieni poszczególni członkowie gospodarstwa, o ich dochodach itd. Dane te, zebrane dla całego kraju, umożliwiają prześledzenie przemian społecznych i gospodarczych w obrębie badanego obszaru na przestrzeni lat.

Szczegółowych danych o stanie środowiska naturalnego dostarczają także zdjęcia lotnicze i zdjęcia satelitarne. Interpretacja zdjęć satelitarnych ze względu na fakt, iż często nie dają obrazu w rzeczywistych barwach, wymaga specjalistycznej wiedzy i fachowej obróbki. Wszystkie dane dotyczące wybranego obszaru, charakteryzujące zarówno jego środowisko przyrodnicze, jak również zależności społeczne i gospodarcze, przedstawione być mogą na mapach, na których sposób prezentacji jest znacznie bardziej czytelny dla użytkownika.

ILUSTRACJA: Zdjęcie satelitarne Rygi + mapa Rygi http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Riga_from_satellite.jpeg.jpg (zdjęcie) +