Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki
Dotychczasowe zapisy ze strony dyskusji o motywach zostały przeniesione na stronę:
http://wiki.wolnepodreczniki.pl/Motywy_literackie._Archiwum_pocz%C4%85tkowych_dyskusji
oraz:
http://wiki.wolnepodreczniki.pl/index.php?title=Motywy_literackie._Archiwum_2
Propozycje powinny być dobrze uzasadnione, ponieważ lista jest już w zasadzie zamknięta.
Porwanie - jeden z aktów przemocy (niekiedy rytualnej, jak np. porwanie wybranki na żonę w niektórych kulturach); motyw częsty u Sienkiewicza.
Wyspa - jako miejsce odizolowane i otoczone żywiołami, wyspa jest idealna, by umiejscowić na niej "inny świat": wyspa może być enklawą dziewiczej natury, archaicznej cywilizacji, miejscem, gdzie w oderwaniu od dalekiego "zepsutego świata" zrealizowano projekt społeczeństwa sprawiedliwego i zapewniającego szczęście obywateli (por. mit Atlantydy, wyspa Nipu z Mikołaja Doświadczyńskiego przypadków Krasickiego). Na wyspach zwykle sytuuje się wszelkie utopie. Wyspa może też być miejscem przemiany, czy sprawdzenie swoich możliowści, umiejętności i sił (tak było w przypadku Robinsona Cruzoe). Wyspa, szczególnie ta bezludna, wiąże się z marzeniem o samotności (i w związku z tym całkowitej wolności). Wreszcie wyspa może kryć rozmaite tajemnice (por. Wyspa skarbów Stevensona.
Testament - motyw związany nieco z dziedzictwem, jednakże ten akt rozrachunku ze światem może przybierać różne ciekawe formy (por. testament Papkina; Testament mój Słowackiego.
KORDIAN</naglowek_osoba>
<kwestia><strofa><wers_cd>U drzwi stoją wierzyciele!</wers_cd>/
Lecz bogactwo w miłości znikomą jest marą,/
Dawałem ci brylanty, dziś sercem się dzielę.</strofa></kwestia>
<naglowek_osoba>WIOLETTA</naglowek_osoba>
<kwestia><strofa>Ach brylanty... Gdzie klucze?...</strofa></kwestia>
<naglowek_osoba>KORDIAN</naglowek_osoba>
<kwestia><strofa><wers_cd>Stój! stój, moje życie!</wers_cd>/
Wczoraj --- aby opóźnić majątku rozbicie,/
Z twoimi brylantami siadłem do gry stoła;/
Gra mi wszystko pożarła... Lecz serce anioła!...
z III aktu ,,Kordiana":
,,Czegoś mi nie staje!
Ludzi znać nie chcę, lecz niech się obeznam
Z ziemią, piastunką ludzi!... O! ty ziemio!
Byłażeś dla mnie piastunką troskliwą?
po chwili ze wzgardą
Niech się rojami podli ludzie plemią
I niechaj plwają na matkę nieżywą,
Nie będę z nimi! --- Niechaj z ludzkich stadeł
Rodzą się ludziom przeciwne istoty
I świat nicują na złą stronę cnoty,
Aż świat, jak obraz z przewrotnych zwierciadeł,
Wróci się w łono Boga, niepodobny
Do tworu Boga... Niechaj tłum ów drobny!
Jak mrówki drobny! ludem siebie wyzna!
Nie będę z nimi! --- Niech słowo ojczyzna
Zmaleje dźwiękiem do trzech liter cara;
Niechaj w te słowo wsięknie miłość, wiara,
I cały język ludu w te litery,
Nie będę z nimi! --- Niech szubienic drzewa
W ogrodach miejskich rosną jak szpalery,
Niech się w ogrody takie tłum wylewa
Śmiechom przyjazny, a łzom nienawistny;
Niech niańki w ogród szubienic bezlistny
Prowadzą dziatki, by tam dla zabawy
Grzebały piasek krwią męczeńską rdzawy...
Nie będę z nimi! --- O zmarli Polacy,
Ja idę do was!..."
,,Aulus zaś wrócił do domu z pewną otuchą. Sądził, że jeśli Petroniusz namówił cezara do porwania Ligii dla oddania jej Winicjuszowi, to Winicjusz odprowadzi ją do ich domu. Wreszcie niemałą pociechą była mu myśl, że Ligia, jeśli nie zostanie uratowana, to będzie pomszczona i zasłonięta przez śmierć od hańby. Wierzył, że Winicjusz dokona wszystkiego, co przyrzekł. Widział jego wściekłość i znał zapalczywość wrodzoną całemu temu rodowi. On sam, choć miłował Ligię jak rodzony ojciec, wolałby był ją zabić niż oddać cezarowi, i gdyby nie wzgląd na syna, ostatniego potomka rodu, byłby niechybnie to uczynił. Aulus był żołnierzem, o stoikach zaledwie słyszał, ale charakterem nie był od nich daleki i do jego pojęć, do jego dumy śmierć przypadała łatwiej i lepiej od hańby.”
Argument na rzecz wprowadzenie motywu Imię - cytat z "Bartka Zwycięzcy" Sienkiewicza:
,,Bohater mój nazywał się Bartek Słowik, ale ponieważ miał zwyczaj wytrzeszczać oczy, gdy do niego mówiono, przeto sąsiedzi nazywali go: Bartek Wyłupiasty. Ze słowikiem istotnie mało miał wspólnego, natomiast jego przymioty umysłowe i prawdziwie homeryczna naiwność zjednały mu także przezwisko: Głupi Bartek. To ostatnie było najpopularniejsze i zapewne samo jedno tylko przejdzie do historii, chociaż Bartek nosił jeszcze czwarte, urzędowe. Ponieważ wyrazy: człowiek i słowik, nie przedstawiają dla ucha niemieckiego żadnej różnicy, a Niemcy lubią w imię cywilizacji przekładać barbarzyńskie słowiańskie nazwy na bardziej kulturny język, przeto w swoim czasie przy spisach wojskowych miała miejsce następująca rozmowa:
--- Jak się nazywasz? --- pytał Bartka oficer.
--- Słowik.
--- Szloik?... Ach! ja. Gut.
I oficer napisał: ,,Mensch"."
Ten obrazek jest żartobliwy, ale sprawy imienia bywają niezwykle poważne i znaczące...
Do naszej listy zostały ostatnio dodane motywy:
- Gra (bardzo ważna namiętność ludzka; znajdziemy grę u Kochanowskiego i Krasickiego, jak i u romantyków, czy Prusa, nie mówiąc już o Dostojewskim, na którego niezłomnie liczymy w naszej biblioteki)
- Hańba
- Imię
- Kolonializm
- Labirynt (bardzo pięknie uzasadniona propozycja; czekając na ,,Rękopis znaleziony w Saragossie" będziemy szukać labiryntów przestrzeni miejskiej)
- Pogarda
- Polska (motyw zostanie użyty teraz przy oprac. wierszy Słowackiego; trzeba uzupełnić u innych ,,wieszczów")
- Porwanie (Sienkiewicz będzie porządnie ,,omotywowany")
- Spowiedź (będzie jak znalazł przy opracowywaniu ,,Pana Tadeusza" :)
- Testament
- Wyspa

