Geografia:Gimnazjum/Charakterystyka demograficzna ludności Polski.
Skopiowano ze stron roboczych projektu Wolne Podręczniki
Demografia jest to nauka, która zajmuje się problematyką zwiazana z ludnością np. zmianami liczebności, migracjami, strukturą wieku, płci, zatrudnienia, a także zróżnicowaniem narodowościowym i wyznaniowym. Demografia jest ścisle powiązana z innymi naukami: statystyką, ekonomią, socjologią, psychologią i medycyna.
Liczba ludności Polski
W 2008 r. zamieszkiwało nasz kraj 38,136 mln osób.
Przez cały okres historyczny liczba ludności Polski systematycznie rosła. Ostatnim wydarzeniem, które miało znaczący wpływ na zmiany liczby ludności była II wojna światowa i jej skutki. Przed wybuchem II wojny światowej w granicach ówczesnej Polski mieszkało około 35 mln osób. W wyniku działań wojennych, emigracji, spadku liczby urodzeń i powojennej zmiany granic kraju liczba ta zmalała o 12 mln.
Pod względem liczby ludności Polska zajmuje 30 miejsce w świecie (ludność Polski stanowi ok. 0,7 % wszystkich mieszkańców Ziemi ) i 9 miejsce wśród państw Europejskich (ludność Polski stanowi ok. 5,4 % mieszkańców Europy).
tabela: liczba ludności państw europejskich
wykres: zmiany liczby ludności w Polsce od 1939r.
Głównym czynnikiem wpływającym na zmianę liczby ludności jest przyrost naturalny. Jest to różnica między liczbą urodzeń i liczbą zgonów. Przyrost naturalny może być dodatni (kiedy liczba urodzeń przewyższa liczbę zgonów) lub ujemny (kiedy liczba zgonów przewyższa liczbę urodzeń).
Współczynnik przyrostu naturalnego to wyrażony w promilach (‰) przyrost naturalny w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Gdy współczynnik przyrostu naturalnego jest wysoki oznacza to wyż demograficzny, jeśli niski - to niż demograficzny.
Na ograniczenie liczby urodzeń często mają wpływ złe warunki ekonomiczne (niskie zarobki, brak pieniędzy na utrzymanie dziecka, zakup mieszkania, bezrobocie). Duże znaczenie ma też obecnie większa świadomość co do sposobów planowania rodziny, konsumpcyjny, wygodny tryb życia, kariera zawodowa. Istotny wpływ także na liczbe urodzeń ma polityka władz (długość urlopów macierzyńskich, wysokość zasiłków rodzinnych, koszt edukacji, dostęp do przedszkoli itd.).
zdjęcie rodziny 2 + 1
Od połowy lat osiemdziesiątych XX wieku w Polsce maleje liczba urodzin a liczba zgonów nie ulega zmianom.
wykres: współczynnik urodzeń w Polsce od 1939r.
Wyniki najnowszej długookresowej prognozy ludności Polski na lata 2008-2035 Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że w perspektywie najbliższych 28 lat liczba ludności Polski będzie systematycznie zmniejszać się, przy czym tempo tego spadku będzie coraz wyższe .
Przewiduje się, że w 2010 roku ludność Polski osiągnie prawie 38,092 mln osób, w 2020 - około 37,83 mln, zaś w 2035 roku - około 35,993 mln osób .
Kolejnym czynnikiem wpływającym na liczbę ludności kraju jest saldo migracji. Przemieszczanie się ludności do innego państwa nazywamy migracją. Emigranci to ludzie, którzy opuszczają swoją ojczyznę. Imigranci, to ludzie, którzy przybywają na obszar danego kraju. Tak więc, saldo migracji jest to różnica między imigracją i emigracją
Jeżeli do przyrostu naturalnego dodamy saldo migracji to otrzymamy przyrost rzeczywisty.
Do głównych przyczyn migracji ludności należą:
przesiedlenia- przymusowe, wywołane np. wojną, epidemią i wymuszone np. zmianą granic państwowych,
ekonomiczne- związane z chęcią poprawy warunków ekonomicznych,
pozaekonomiczne- spowodowane prześladowaniami religijnymi, etnicznymi.
Struktura płci i wieku
Struktura wiekowa jest cechą społeczeństwa określającą udział poszczególnych grup wiekowych w ogólnej liczbie ludności danego kraju. Okres zdolności ludzi do pacy to wiek produkcyjny. Do grupy produkcyjnej należy ludność wykonująca pracę przynoszącą dochód oraz zarejestrowani bezrobotni. Cechą polskiego społeczeństwa jest duża liczba (ok.61%) osób w wieku produkcyjnym. Dzięki ich pracy ma zapewnione utrzymanie ludność (ok.24%)w wieku przedprodukcyjnym (dzieci i młodzież), oraz ludność (ok.15%) w wieku poprodukcyjnym (ludzie starsi, emeryci i renciści).
Strukturę wiekową każdego społeczeństwa pokazuje piramida płci i wieku. Jest to wykres słupkowy, na którym na osi pionowej zaznacza się przedziały wiekowe, a na osiach poziomych liczbę mężczyzn ( po stronie lewej) i kobiet ( po stronie prawej).
piramida płci i wieku ludności Polski
piramidy innych społeczeństw /np.2/
Na kształt piramidy ma wpływ: przyrost naturalny w poszczególnych latach, długość życia, migracje zewnętrzne.
W jaki sposób należy właściwie odczytać informacje z piramidy plci i wieku?
Mniejszości narodowe
Polskę zamieszkują przedstawiciele 9 mniejszości narodowych: Białorusini, Czesi, Litwini, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Ukraińcy, Żydzi
oraz 4 mniejszości etnicznych: Karaimowie, Łemkowie, Romowie, Tatarzy.
Tereny natomiast województwa pomorskiego zamieszkują Kaszubi, którzy posługują się własnym językiem regionalnym. Na codzień językiem kaszubskim posługuje się około 50 tysięcy osób. W 2005 roku jezyk kaszubski uzyskał status języka regionalnego i możliwe jest jego wprowadzanie do urzędów jako języka pomocniczego /wprowadzony już został w gminach Parchowo i Sierakowice/.
